Home›Srimad Bhagavatam›Ashtama Skandha›Adhyaya 23›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 1

Bali Liberated, Prahlāda Blessed, and Vāmana Accepted as Universal Protector

Devanagari script

श्रीशुक उवाच इत्युक्तवन्तं पुरुषं पुरातनं महानुभावोऽखिलसाधुसम्मत: । बद्धाञ्जलिर्बाष्पकलाकुलेक्षणो भक्त्युत्कलो गद्गदया गिराब्रवीत् ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca ity uktavantaṁ puruṣaṁ purātanaṁ mahānubhāvo ’khila-sādhu-sammataḥ baddhāñjalir bāṣpa-kalākulekṣaṇo bhakty-utkalo gadgadayā girābravīt

Translation

Śukadeva Gosvāmī berkata: Setelah Sang Purusha Purba, Kepribadian Tuhan Yang Maha Esa, berkata demikian, Bali Mahārāja—mahātmā yang diakui para sādhū—dengan tangan terkatup, mata berlinang, dan suara bergetar karena ekstasi bhakti, menjawab sebagai berikut.

Synonyms
श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘श्री’ उपपद/उपाधि (honorific)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
उक्तवन्तम्the one who had spoken
उक्तवन्तम्:
कर्म (Karma)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘having spoken/one who spoke’
पुरुषम्the person
पुरुषम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; उक्तवन्तम् इति विशेष्य
पुरातनम्ancient, primeval
पुरातनम्:
कर्म (Karma)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (पुरुषम्)
महानुभावःthe great-souled one
महानुभावः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootमहान् (प्रातिपदिक) + अनुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय (‘great’ + ‘majesty’)
अखिल-साधु-सम्मतःapproved by all the virtuous
अखिल-साधु-सम्मतः:
कर्ता (Karta)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक) + साधु (प्रातिपदिक) + सम्मत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (‘approved by all saints’)
बद्ध-अञ्जलिःwith folded hands
बद्ध-अञ्जलिः:
कर्ता (Karta)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (‘with hands joined’)
बाष्प-कलाकुल-ईक्षणःwhose eyes were filled with tears
बाष्प-कलाकुल-ईक्षणः:
कर्ता (Karta)
TypeAdjective
Rootबाष्प (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (‘whose eyes are filled/agitated with tear-drops’)
भक्ति-उत्कलःoverwhelmed with devotion
भक्ति-उत्कलः:
कर्ता (Karta)
TypeAdjective
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + उत्कल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष (‘overwhelmed with devotion’)
गद्गदयाwith a faltering
गद्गदया:
करण (Karaṇa)
TypeAdjective
Rootगद्गद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषण (गिरा)
गिराvoice
गिरा:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
Characters & Entities
Ś
Śukadeva Gosvāmī
P
Puruṣa (Supreme Lord)

FAQs

This verse describes classic bhakti symptoms—folded hands, tear-filled eyes, and a voice choked with emotion—arising when a devotee hears the Lord’s words.

“Puruṣaṁ purātanam” refers to the primeval Supreme Person—the Lord (commonly understood as Viṣṇu/Nārāyaṇa) who is eternal and the original source.

Cultivate reverence and heartfelt prayer—listen to divine teachings with sincerity, respond with humility (like folded hands), and let devotion become genuine rather than merely formal.

←Previous Verse
Next Verse→