Mantra 19

Sukta 9

सप्त च्छन्दांसि चतुरुत्तराण्यन्यो अन्यस्मिन्नध्यार्पितानि । कथं स्तोमाः प्रति तिष्ठन्ति तेषु तानि स्तोमेषु कथमार्पितानि

saptá chándāṃsi caturuttarā́ṇy anyó anyásminn adhyārpitā́ni | katháṃ stomā́ḥ práti tiṣṭhanti téṣu tā́ni stoméṣu kathám ārpitā́ni ||

Seven are the metres, with four as their over-addition, each upon the other set and fastened. How stand the chants in answer within them? and those metres—how are they fastened within the chants?

Tujuhlah chandas (metrum), dengan empat sebagai tambahan di atasnya; yang satu dipasang dan dipautkan pada yang lain. Bagaimanakah stoma (nyanyian pujian) berdiri sebagai jawaban di dalamnya? Dan metrum-metrum itu—bagaimanakah ia dipautkan di dalam stoma?

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
छन्दांसिmetres (chandas)
छन्दांसि:
कर्तृ (आर्पितानि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
चतुरुत्तराणिhaving four as the later/upper (i.e., with four following/added)
चतुरुत्तराणि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचतुरुत्तर (समास-प्रातिपदिक; चतुर् + उत्तर)
अन्यःone (is) different
अन्यः:
कर्तृ (अध्यार्पितानि इत्यस्य; ‘एकः’ इत्यर्थे)
TypePronoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यस्मिन्in another
अन्यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
उपसर्ग (आर्पि-धातोः)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
आर्पितानिare placed/fastened
आर्पितानि:
विधेय (छन्दांसि इत्यस्य)
TypeVerb
Root√अर्प् (अर्पणे) / आर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कथम्how?
कथम्:
प्रश्न-अव्यय
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
स्तोमाःpraises, hymns (stomas)
स्तोमाः:
कर्तृ (तिष्ठन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
उपसर्ग (स्था-धातोः)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठन्तिstand, are established
तिष्ठन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति; स्थाने)
तेषुin them (i.e., in those metres)
तेषु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तानिthose (again)
तानि:
कर्म/विषय (आर्पितानि इत्यस्य; ‘तानि (स्तोमान्/स्तोमानि)’ इति संदर्भानुसार)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमेषुin the praises (stomas)
स्तोमेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
कथम्how?
कथम्:
प्रश्न-अव्यय
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
आर्पितानिare placed/fastened
आर्पितानि:
विधेय
TypeVerb
Root√अर्प् (अर्पणे) / आर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (unspecified here)

Devata: Chandas and Stoma as sacralized speech-structures (Vāc implicit)

Chandas: Not securely determinable from excerpt alone (self-referential discussion of chandas)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Curiosity → contemplative steadiness → confidence in ordered speech.","listener_experience":"Quiet, analytic reverence; a sense of sacred craftsmanship.","intensity":4}