Mantra 1

Sukta 66

शत्रुनाशनम्। निर्हस्तः शत्रुरभिदासन्नस्तु ये सेनाभिर्युधमायन्त्यस्मान्। समर्पयेन्द्र महता वधेन द्रात्वेषामघहारो विविद्धः

śatrunāśánam | nír-hastaḥ śátruḥ abhídāsann astu yé sénābhir yúdhmānā́ ā́yanty asmā́n | sám arpayéndra mahatā́ vadhéna drā́tv eṣām aghahāró víviddhaḥ

Enemy-destruction. Handless be the foe, the assailant: let him be so—those who with armies, warring, advance against us. Deliver them up, O Indra, to mighty slaughter; let their evil-bearer be pierced through, and let them be driven off.

Pemusnahan musuh. Jadikan musuh, si penyerbu, tak bertangan—biarlah demikian—mereka yang dengan bala tentara, berperang, maju menyerang kami. Serahkan mereka, wahai Indra, kepada pembantaian yang dahsyat; biarkan pembawa kejahatan mereka tertikam tembus, dan biarkan mereka terusir pergi.

निर्हस्तःhandless, disarmed
निर्हस्तः:
Kartā (विशेषणरूपेण ‘शत्रुः’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootनिर्-हस्त (प्रातिपदिक; हस्त) / निर्- (उपसर्ग)
शत्रुःthe enemy
शत्रुः:
Kartā
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
अभिदासन्attacked, assailed
अभिदासन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअभि-दास् (धातु: दास् ‘हानौ/उपक्षये’ इत्यर्थे; उपसर्ग: अभि)
नःus / our
नः:
Sampradāna/सम्बन्ध (contextual: ‘us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तुlet (it) be
अस्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
येwho, those who
ये:
Kartā (युध्यमानाः/आयन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सेनाभिःwith armies
सेनाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
युध्यमायन्तिcome while fighting / advance fighting
युध्यमायन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) + युध्यमान (कृदन्त) + इ (धातु ‘गत्यर्थे’)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समर्पयdeliver up, consign
समर्पय:
Kriyā
TypeVerb
Rootसम्-ऋ (धातु ‘गत्यर्थे/समर्पणे’; causative sense in usage) / सम्- (उपसर्ग)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
महताwith great
महता:
Karaṇa (वधेन इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
वधेनwith slaughter/weapon, by killing
वधेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
द्रातुto flee
द्रातु:
प्रयोजन/उद्देश्य (infinitival purpose)
TypeVerb (infinitive)
Rootद्रा (धातु ‘द्रवणे/पलायने’ इत्यर्थे)
एषाम्of these (foes)
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अघहारःevil-bringing one / bearer of harm
अघहारः:
Kartā/विशेष्य (विविद्धः इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootअघ-हार (प्रातिपदिक; अघ ‘sin/evil’ + हार ‘bearing/bringing’)
विविद्धःpierced, struck through
विविद्धः:
Kriyā-विशेषण (predicate participle)
TypeParticiple (past passive)
Rootवि-व्यध् (धातु ‘व्यध्’ = to pierce; उपसर्ग: वि) / PPP

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Indra (with implicit hostile forces as object)

Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (exact metrical parsing uncertain from provided text)

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From threat-recognition to fierce counter-force and victory-assertion.","listener_experience":"Adrenal clarity; protective aggression; sense of being backed by a stronger power.","intensity":8}