Mantra 5

Sukta 141

Sanskrit (Devanagari)

यन्नासत्या पराके अर्वाके अस्ति भेषजम्। तेन नूनं विमदाय प्रचेतसा छर्दिर्वत्साय यच्छतम्

IAST Transliteration

yán nā́satyā parāké arvāké ásti bheṣajám | téna nūnáṃ vimadā́ya pracetásā chárdir vatsā́ya yacchatam

English Translation (Griffith/Whitney)

What remedy, O Nāsatyā, exists afar or here at hand—therewith, even now, O ye of provident skill, grant protection unto Vimadá; grant shelter to the calf.

Translation

Wahai Nāsatyā, obat apa pun yang ada jauh di sana atau dekat di sini—dengan itu, sekarang juga, wahai kalian yang mahatahu dan terampil, anugerahkanlah perlindungan kepada Vimadá; anugerahkanlah naungan bagi anak lembu.

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Karma (यत् = ‘यद् भेषजम्’—कर्म-सम्बन्धेन) / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-शब्द

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (अस्माकम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• असत्या: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (proper)
• Root: नासत्य (देव-नाम; प्रातिपदिक)

• पराके: in the far (place)
• पराके: Adhikaraṇa (देश/अवस्थान)
• Type: Adjective (locative used adverbially)
• Root: पराक (अव्ययीभाव/देशवाचक; प्रातिपदिक)

• अर्वाके: in the near (place)
• अर्वाके: Adhikaraṇa (देश/अवस्थान)
• Type: Adjective (locative used adverbially)
• Root: अर्वाक (अव्ययीभाव/देशवाचक; प्रातिपदिक)

• अस्ति: is / exists
• अस्ति: (अस्ति—अस्तित्ववाचक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस्

• भेषजम्: remedy, medicine
• भेषजम्: Kartā (अस्ति इति) / Karma (यत्-सम्बन्धेन)
• Type: Noun
• Root: भेषज (प्रातिपदिक)

• तेन: with that / by that
• तेन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नूनम्: now, indeed
• नूनम्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)

• विमदाय: for Vimadá
• विमदाय: Sampradāna
• Type: Noun (proper)
• Root: विमद (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)

• प्रचेतसा: with wise insight / with forethought
• प्रचेतसा: Karaṇa (यच्छतम्—‘प्रचेतसा’ = प्रज्ञया/प्रचेतनया)
• Type: Adjective
• Root: प्रचेतस् (प्रातिपदिक)

• छर्दिः: shelter, protection
• छर्दिः: Karma (यच्छतम्—यत् दातव्यम्)
• Type: Noun
• Root: छर्दिस् (प्रातिपदिक)

• वत्साय: for the calf
• वत्साय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• यच्छतम्: grant (you two) / bestow
• यच्छतम्: (मुख्य क्रिया; कर्ता = असत्या)
• Type: Verb
• Root: यम् (यच्छ-आदेश)

Attribution

Rishi: Ṛgvedic Aśvin hymn tradition (name Vimadá appears in RV narratives)

Devata: Aśvinau (addressed as Nāsatyā)

Chandas: Anuṣṭubh (as transmitted in AV 20 arrangement)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Concern for vulnerability → widening of options (‘near or far’) → soothing shelter and protection.","listener_experience":"Tender care and relief; a sense that no avenue of help is excluded.","intensity":5}