Mantra 18

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

यत् ते मज्जा यदस्थि यन्मांसं यच्च लोहितम्। आमिक्षां दुह्रतां दात्रे क्षीरं सर्पिरथो मधु

IAST Transliteration

yát te májjā yád ásthi yán mā́ṃsaṃ yác ca lóhitam | āmíkṣāṃ duhratāṃ dātré kṣīráṃ sarpír átho mádhu

English Translation (Griffith/Whitney)

Thy marrow, thy bone, thy flesh, and thy blood—let these milk into the vessel clotted milk: milk, and ghee, and honey besides.

Translation

Sumsum-mu, tulangmu, dagingmu, dan darahmu—biarlah semuanya memerah ke dalam bejana (dātra) āmiṣkā: susu, ghee (sarpis), dan juga madu.

Word by Word

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karma (यद्-सम्बन्धेन ‘दुह्रताम्’ इत्यस्य कर्म-समूहस्य निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत्-शब्द

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मज्जा: marrow
• मज्जा: Karma (दुह्रताम्—दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
• Type: Noun
• Root: मज्जा (प्रातिपदिक)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (सम्बन्धेन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्थि: bone
• अस्थि: Karma (दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (सम्बन्धेन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मांसम्: flesh
• मांसम्: Karma (दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (सम्बन्धेन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: — (समुच्चयार्थक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• लोहितम्: blood (the red [fluid])
• लोहितम्: Karma (दोह्यवस्तु-समुच्चयस्य अङ्गम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: लोहित (प्रातिपदिक)

• आमिक्षाम्: curdled milk / thickened milk (āmikṣā)
• आमिक्षाम्: Karma (दुह्रताम्—दोह्यं द्रव्यम्)
• Type: Noun
• Root: आमिक्षा (प्रातिपदिक)

• दुह्रताम्: of the milkers / of those who milk
• दुह्रताम्: Kartā (अभिप्रेत-कर्तृसमूहः—‘दोहने प्रवृत्तानाम्’)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: दुह् (धातु) → दुह्रत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ-प्रत्ययः) + षष्ठी बहुवचनम्

• दात्रे: to the giver / to the one who gives
• दात्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दात्रि (प्रातिपदिक) अथवा दातृ (प्रातिपदिक)

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: Karma
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)

• अथो: and also / moreover
• अथो: — (समुच्चय/अनन्तरार्थक)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (निपात-संयोगः)

• मधु: honey
• मधु: Karma
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition.

Devata: Ojas/śrī embodied in the cow’s substances; dairy as manifest vitality.

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From solemn depth (tissues) to sweet assurance (milk-ghee-honey).","listener_experience":"Wonder at transmutation: the body’s depths become blessings; calm confidence in replenishment.","intensity":5}