Sutra 13
Devanagari script
धर्मस्थश्चेद्विवदमानं पुरुषं तर्जयति भर्त्सयत्यपसारयत्यभिग्रसते वा पूर्वमस्मै साहसदण्डं कुर्यात् वाक्पारुष्ये द्विगुणम् ॥ कZ_०४.९.१३ ॥
Transliteration
dharmasthaścedvivadamānaṃ puruṣaṃ tarjayati bhartsayatyapasārayatyabhigrasate vā pūrvamasmai sāhasadaṇḍaṃ kuryāt vākpāruṣye dviguṇam
Translation
Jika hakim (dharmastha) terhadap seorang pihak berperkara mengancam, mencaci, mengusir, atau menindasnya, ia harus dikenai denda sāhasa tingkat pertama; untuk kekasaran lisan/ucapan menghina, hukumannya menjadi dua kali lipat.
Word by Word
धर्मस्थःthe judge / judicial officer
धर्मस्थः:
TypeNoun (agent noun)
Rootधर्मस्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formशर्तार्थक अव्यय
विवदमानम्(a person) who is disputing / litigating
विवदमानम्:
TypeVerb (participle)
Rootवि√वद्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), कर्मणि/कर्तरि प्रयोगानुसार; पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (पुरुषम् विशेषण)
पुरुषम्a man/person (litigant)
पुरुषम्:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
तर्जयतिthreatens / intimidates
तर्जयति:
TypeVerb
Root√तर्ज्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
भर्त्सयतिrebukes / abuses
भर्त्सयति:
TypeVerb
Root√भर्त्स्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
अपसारयतिdrives away / removes
अपसारयति:
TypeVerb
Rootअप√सृ (णिच्)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
अभिग्रसतेseizes / attacks / lays hands on
अभिग्रसते:
TypeVerb
Rootअभि√ग्रस्
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
पूर्वम्beforehand / first
पूर्वम्:
TypeAdverb
Rootपूर्व
Formकाल/क्रमवाचक अव्यय
अस्मैto him
अस्मै:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formचतुर्थी-एकवचन
साहसदण्डम्the penalty for violence/assault (sāhasa-penalty)
साहसदण्डम्:
TypeNoun
Rootसाहसदण्ड
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
कुर्यात्should impose / should make
कुर्यात्:
TypeVerb
Root√कृ
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वाक्पारुष्येin the case of verbal abuse
वाक्पारुष्ये:
TypeNoun
Rootवाक्पारुष्य
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन (विषय/अधिकरण)
द्विगुणम्double / twofold
द्विगुणम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootद्विगुण
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (दण्डम् विशेषण)
Entities Mentioned
D
dharmastha (judge)L
litigantFAQs
Courts must be non-intimidatory; abuse by adjudicators is itself a punishable offence to preserve legitimacy and access to justice.