Home›Varaha Purana›Adhyaya 82›Shloka 24
←Previous Verse
Next Verse→

Varaha Purana 82.24: Adhyaya 82, Shloka 24

The Descent of the Rivers: The Sky-Gaṅgā and Her Fourfold Division

Pūrva Bhāga · Sacred Geography (Major rivers list)

तद्यथा सीता सुवाहिनी हंसवती कासा महाचक्रा चन्द्रवती कावेरी सुरसा शाखावती इन्द्रवती अङ्गारवाहिनी हरितोया सोमावर्ता शतह्रदा वनमाला वसुमती हंसा सुपर्णा पञ्चगङ्गा धनुष्मती मणिवप्रा सुब्रह्मभागा विलासिनी कृष्णतोया पुण्योदा नागवती शिवा शेवालिनी मणितटा क्षीरोदा वरुणावती विष्णुपदी महानदी हिरण्यस्कन्धवाहा सुरावती कामोदा पताकाश्चेत्येता महानद्यः ।

Recitation with translationVaraha Purana 82.24

tadyathā sītā suvāhinī haṃsavatī kāsā mahācakrā candravatī kāverī surasā śākhāvatī indravatī aṅgāravāhinī haritoyā somāvartā śatahradā vanamālā vasumatī haṃsā suparṇā pañcagaṅgā dhanuṣmatī maṇivaprā subrahmabhāgā vilāsinī kṛṣṇatoyā puṇyodā nāgavatī śivā śevālinī maṇitaṭā kṣīrodā varuṇāvatī viṣṇupadī mahānadī hiraṇyaskandhavāhā surāvatī kāmodā patākā cety etā mahānadyāḥ

सीता, सुवाहिनी, हंसवती, कासा, महाचक्र, चंद्रवती, कावेरी, सुरसा, शाखावती, इंद्रवती, अंगारवाहिनी, हरितोया, सोमावर्ता, शतह्रदा, वनमाला, वसुमती, हंसा, सुपर्णा, पंचगंगा, धनुष्मती, मणिवप्रा, सुब्रह्मभागा, विलासिनी, कृष्णतोया, पुण्योदा, नागवती, शिवा, शेवालिनी, मणितटा, क्षीरोदा, वरुणावती, विष्णुपदी, महानदी, हिरण्यस्कंधवाहा, सुरावती, कामोदा, पाटिका, यह सब बड़ी नदियाँ हैं।

तद्that/then (in the phrase)
तद्
TypeIndeclinable
Formअव्ययीभाव-प्रयोगे अव्ययवत् (used adverbially in the idiom 'तद्यथा'); अव्यय-प्रयोग (indeclinable usage)
RoleSambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यथाnamely/as follows
यथा
TypeIndeclinable
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (indeclinable of manner: 'as, namely')
RoleSambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
Rootयथा (अव्यय)
सीताSītā (river-name)
सीता
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine); प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); एकवचन (Singular)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसीता (प्रातिपदिक)
सुवाहिनीSuvāhinī
सुवाहिनी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; उपसर्ग-पूर्वपद 'सु' (good) + 'वाहिनी' (carrier/river)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसु + वाहिनी (प्रातिपदिक)
हंसवतीHaṃsavatī
हंसवती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (possessing swans)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootहंस + वत् (प्रातिपदिक)
कासाKāsā
कासा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootकासा (प्रातिपदिक)
महाचक्राMahācakrā
महाचक्रा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मधारयः (महती चक्रा)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootमहा + चक्रा (प्रातिपदिक)
चन्द्रवतीCandravatī
चन्द्रवती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (having moon-like [quality])
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootचन्द्र + वत् (प्रातिपदिक)
कावेरीKāverī
कावेरी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootकावेरी (प्रातिपदिक)
सुरसाSurasā
सुरसा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसुरसा (प्रातिपदिक)
शाखावतीŚākhāvatī
शाखावती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (branching)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootशाखा + वत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रवतीIndravatī
इन्द्रवती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootइन्द्र + वत् (प्रातिपदिक)
अङ्गारवाहिनीAṅgāravāhinī
अङ्गारवाहिनी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अङ्गाराणां वाहिनी)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootअङ्गार + वाहिनी (प्रातिपदिक)
हरितोयाHaritoyā
हरितोया
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मधारयः (हरितं तोयं यस्याः/हरितं तोयम्)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootहरि + तोया (प्रातिपदिक)
सोमावर्ताSomāvartā
सोमावर्ता
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (सोमस्य आवर्तः/सोम-आवर्ता)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसोम + आवर्त (प्रातिपदिक)
शतह्रदाŚatahradā
शतह्रदा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; द्विगु-समास (शतं ह्रदाः यस्याः/शतह्रदा)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootशत + ह्रद (प्रातिपदिक)
वनमालाVanamālā
वनमाला
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (वनस्य माला)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootवन + माला (प्रातिपदिक)
वसुमतीVasumatī
वसुमती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; मत्-प्रत्ययान्त (rich/possessing wealth)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootवसु + मत् (प्रातिपदिक)
हंसाHaṃsā
हंसा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootहंसा (प्रातिपदिक)
सुपर्णाSuparṇā
सुपर्णा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मधारयः (सु-पर्णा = good-winged)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसु + पर्ण (प्रातिपदिक)
पञ्चगङ्गाPañcagaṅgā
पञ्चगङ्गा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; द्विगु-समास (पञ्च गङ्गाः/गङ्गा-प्रवाहाः)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootपञ्च + गङ्गा (प्रातिपदिक)
धनुष्मतीDhanuṣmatī
धनुष्मती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; मत्-प्रत्ययान्त (having a bow/arc-like)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootधनुस् + मत् (प्रातिपदिक)
मणिवप्राMaṇivaprā
मणिवप्रा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (मणेः वप्रः/मणि-वप्रा)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootमणि + वप्र (प्रातिपदिक)
सुब्रह्मभागाSubrahmabhāgā
सुब्रह्मभागा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सु-ब्रह्म-भागा; 'having auspicious Brahman/holy share' as name)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसु + ब्रह्म + भागा (प्रातिपदिक)
विलासिनीVilāsinī
विलासिनी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (playful/beautiful; as name)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootविलासिन् (प्रातिपदिक)
कृष्णतोयाKṛṣṇatoyā
कृष्णतोया
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मधारयः (कृष्णं तोयम् यस्याः)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootकृष्ण + तोया (प्रातिपदिक)
पुण्योदाPuṇyodā
पुण्योदा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (पुण्यं उदकं/उदं ददाति इति—नामरूपेण)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootपुण्य + उद (प्रातिपदिक)
नागवतीNāgavatī
नागवती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootनाग + वत् (प्रातिपदिक)
शिवाŚivā
शिवा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
शेवालिनीŚevālinī
शेवालिनी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (abounding in algae; as name)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootशेवाली/शैवाल + इन् (प्रातिपदिक)
मणितटाMaṇitaṭā
मणितटा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (मणीनां तटः/मणि-तटा)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootमणि + तट (प्रातिपदिक)
क्षीरोदाKṣīrodā
क्षीरोदा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (क्षीरम् उदकं यस्याः/क्षीर-उदा)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootक्षीर + उद (प्रातिपदिक)
वरुणावतीVaruṇāvatī
वरुणावती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootवरुण + वत् (प्रातिपदिक)
विष्णुपदीViṣṇupadī
विष्णुपदी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (विष्णोः पदी/विष्णु-पदी)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootविष्णु + पद (प्रातिपदिक)
महानदीMahānadī
महानदी
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मधारयः (महती नदी)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootमहा + नदी (प्रातिपदिक)
हिरण्यस्कन्धवाहाHiraṇyaskandhavāhā
हिरण्यस्कन्धवाहा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (हिरण्य-स्कन्धं वहति इति/हिरण्यस्कन्धवाहा)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootहिरण्य + स्कन्ध + वाहा (प्रातिपदिक)
सुरावतीSurāvatī
सुरावती
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootसुरा + वत् (प्रातिपदिक)
कामोदाKāmodā
कामोदा
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष (कामं उदकं/आनन्दं ददाति इति—नाम)
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootकाम + उद (प्रातिपदिक)
पताकाPatākā
पताका
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
RoleKarta (कर्ता/Listed item)
Rootपताका (प्रातिपदिक)
चand
च
TypeIndeclinable
Formसमुच्चय-अव्यय (Conjunction)
RoleSambandha (सम्बन्ध/Connector)
Rootच (अव्यय)
इतिthus
इति
TypeIndeclinable
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative/closure particle)
RoleSambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
Rootइति (अव्यय)
एताःthese
एताः
TypeAdjective
Formसर्वनाम-विशेषण; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
RoleVisheshana (विशेषण/Qualifier)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महानद्यःgreat rivers
महानद्यः
TypeNoun
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); बहुवचन (Plural); कर्मधारयः (महत्यः नद्यः)
RoleKarta (कर्ता/Subject)
Rootमहा + नदी (प्रातिपदिक)
  • तद्यथा = तद् + यथा
  • पताकाश्चेत्य = पताका + च + इति (चेत्य as ca+iti)
  • final phrase 'एता महानद्यः' = 'these (are) great rivers' (copula implied)

Adbhuta and Shanta rasa
Speaker

Varāha

Kind of teaching
Sacred-geography / ecological dharma
Subjects
GeographyCosmologyHeritage SitesEcology
Core idea

Waters are not merely physical resources but puṇya-vāhinī—bearers of sanctity and cultural memory.

In practice

Cultivate reverence and restraint toward rivers (snāna, ācamana, tīrtha-yātrā, protection of waterways) as part of dharmic living.

C
Classical Literature
P
Purāṇic Cosmography
H
Hydronymy
A
Ancient Geography

FAQs

It is a hydronymic catalogue—valuable for textual comparison across Purāṇas and for studying how Sanskrit literature encoded river networks and sacred geography through enumerations.

Multiple rivers are named; some names recur across Sanskrit traditions (e.g., Kāverī), while many are cosmographic or context-specific and not confidently matched to modern rivers without additional textual triangulation.

The verse is primarily descriptive; implicitly it emphasizes rivers as foundational to regional life and identity, supporting an ecological framing of water as a key cultural heritage resource.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play