Rig Veda 9.39.4: Mandala 9, Sukta 39, Mantra 4
Sukta 9.39
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अयं स यो दिवस्परि रघुयामा पवित्र आ । सिन्धोरूर्मा व्यक्षरत् ॥
Transliteration
ayáṃ sá yó divás pári raghu-yā́mā pavítra ā́ | síndhor ūrmā́ vy àkṣarat ||
Translation
यह वही है जो आसमान से भी आगे से आता है। जल्दी चल के साफ करने वाले के पास पहुँचता है। बड़े नदी की लहर की तरह फैल के बह जाता है।
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (सिन्धोः ऊर्मा इत्यस्य निर्देशः) / विषय-निर्देशकः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्
सःhe/that (same one)
सः:
कर्तृ/विषय-निर्देशकः (अयम् इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सः
यःwho
यः:
कर्तृ (यः… व्यक्षरत्)
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम) → यः
दिवःof heaven / from the sky
दिवः:
अपादान/सम्बन्ध (दिवः परि = heaven’s/from heaven around)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-) → दिवः
परिaround, from all around
परि:
अधिकारण-सम्बन्ध (परितः/चारितः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
रघुयामाswift-going, of rapid course
रघुयामा:
कर्तृ-विशेषणम् (यः… पवित्रः)
TypeAdjective
Rootरघु- (प्रातिपदिक) + यामन्/याम (प्रातिपदिक) → बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः
पवित्रःthe purifier; the straining (Soma)
पवित्रः:
कर्तृ (सोमः/धारः—‘the purifier/through the strainer’)
TypeNoun/Adjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक; ‘purifying/strainer’)
आtowards, forth
आ:
क्रिया-विशेषकः (आ- = towards/into, intensifier)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सिन्धोःof the river/stream
सिन्धोः:
सम्बन्ध (ऊर्मा = ‘of the river/stream’)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
ऊर्माwave, surge
ऊर्मा:
कर्तृ (व्यक्षरत्)
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक) → ऊर्मा (वैदिकः प्रथमा एकवचन-रूपम्)
विforth, out, widely
वि:
क्रिया-विशेषकः (वि- = apart, forth, distinctly)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अक्षरत्flowed, streamed
अक्षरत्:
क्रिया (कर्तृ: ऊर्मा)
TypeVerb
Root√क्षर् (क्षरति ‘to flow, stream, melt’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
