Atharva Veda 19.6.10: Kanda 19, Anuvaka 1, Sukta 6, Mantra 10

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

यत् पुरु॑षेण ह॒विषा॑ दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत । व॒स॒न्तो अ॑स्यासी॒दाज्यं॑ ग्री॒ष्म इ॒ध्मः श॒रद्ध॒विः

Recitation with translationAtharva Veda 19.6.10

IAST Transliteration

yát púruṣéṇa havíṣā devā́ yajñám atanvata | vasántó asyāsīd ā́jyaṃ grīṣmá idhmáḥ śarád dhavíḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

When with the Puruṣa for oblation the Gods stretched forth the Sacrifice, Spring thereof was the ghee, Summer the fuel-stick, Autumn the offering.

Translation

जब देवता ने एक स्पेशल यज्ञ किया, तो उसमें सब कुछ काम आया। बसंत में घी बन गया, गर्मी में लकड़ी का काम आया, और सर्द में अनाज दिया। यह सब चीज़ें उस यज्ञ के हिस्से बनी।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (यज्ञम् इति कर्मपदस्य विशेषण-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरुषेण: with/through the Puruṣa (man)
• पुरुषेण: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)

• हविषा: with the oblation
• हविषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• अतन्वत: they spread/extended
• अतन्वत: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तन् (तनु)

• वसन्तः: spring
• वसन्तः: Kartā (आसीत् इत्यस्य) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक)

• अस्य: of it/of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आसीत्: was
• आसीत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस्

• आज्यम्: ghee (clarified butter)
• आज्यम्: (विधेय/प्रेडिकेट-नाम)
• Type: Noun
• Root: आज्य (प्रातिपदिक)

• ग्रीष्मः: summer
• ग्रीष्मः: Kartā (आसीत् इत्यस्य, लुप्तम्) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: ग्रीष्म (प्रातिपदिक)

• इध्मः: fuel (firewood)
• इध्मः: (विधेय/प्रेडिकेट-नाम)
• Type: Noun
• Root: इध्म (प्रातिपदिक)

• शरद्: autumn
• शरद्: Kartā (आसीत् इत्यस्य, लुप्तम्) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• हविः: oblation
• हविः: (विधेय/प्रेडिकेट-नाम)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally aligned with Puruṣa-sūkta transmission (late Atharvanic incorporation; r̥ṣi attribution often generalized/Anukramaṇī-dependent).

Devata: Puruṣa / Yajña (cosmic sacrifice as deity-principle)

Chandas: Anuṣṭubh (ṛc-like)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta