Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe pārvatīśavarṇanaṃ nāma navatitamo'dhyāyaḥ

Translation

इस प्रकार श्रीस्कन्दमहापुराण की एकाशीति-साहस्री संहिता के चतुर्थ भाग के काशीखण्ड के उत्तरार्ध में “पार्वतीश (शिव) का वर्णन” नामक नब्बेवाँ अध्याय समाप्त हुआ।

Word by Word

• इति: thus; end-quote marker
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotative particle/closing marker)

• श्रीस्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री-स्कन्द (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे (locative)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे

• एकाशीति: eighty-one
• एकाशीति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; (indeclinable numeral) 81; विशेषणम्

• साहस्र्यां: in the Sahasrī (thousand-section)
• साहस्र्यां: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे; (in the sahasrī/section of a thousand)

• संहितायां: in the Saṃhitā
• संहितायां: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे

• चतुर्थे: in the fourth
• चतुर्थे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• काशीखण्डे: in the Kāśī-khaṇḍa section
• काशीखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी-खण्ड (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे

• उत्तरार्धे: in the latter half
• उत्तरार्धे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर-अर्ध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे

• पार्वतीशवर्णनम्: the description of Pārvatīśa (Śiva)
• पार्वतीशवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती-ईश-वर्णन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विषयवाचक-नाम

• नाम: named; called
• नाम: Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (designation marker)

• नवतितमः: ninetieth
• नवतितमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नवति-तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृपद (heading)

Speaker

Narratorial colophon (textual marker; no dialogic speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style colophon scene: palm-leaf or birch-bark folios, a scribe concluding a chapter; in the background, a stylized Kāśī skyline with temple spires and the Gaṅgā.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Kāśī-khaṇḍa
• Pārvatīśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It functions as a formal closing that frames the preceding teaching as authoritative Purāṇic testimony glorifying Śiva (Pārvatīśa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is indicated by the Kāśī-khaṇḍa context, though this verse itself is a chapter colophon.

What ritualistic prescription is mentioned?

None—this is a textual colophon marking the end of a chapter.