Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तथेति स प्रतिज्ञाय सर्वेषां पुरतोद्रिजे । मध्ये वनं प्राविशच्च महाचिंताभयार्दितः

Transliteration

tatheti sa pratijñāya sarveṣāṃ puratodrije | madhye vanaṃ prāviśacca mahāciṃtābhayārditaḥ

Translation

“तथास्तु” कहकर उसने सबके सामने प्रतिज्ञा की; फिर महान चिंता और भय से पीड़ित होकर वह पर्वतज प्रदेश के मध्य स्थित वन में प्रविष्ट हुआ।

Word by Word

• तथा: so, thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्ययम् (adverb)

• इति: thus (saying)
• इति: Discourse marker (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• प्रतिज्ञाय: having promised
• प्रतिज्ञाय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति-ज्ञा (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूपं कृदन्तम् (absolutive/gerund); ‘having promised’

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्

• पुरतः: in front (of)
• पुरतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb/postposition)

• उद्रिजे: at/into the rising ground (place called Udṛja)
• उद्रिजे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उद्रिज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; स्थानवाचकम्

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; ‘मध्ये’ इति स्थानवाचकः

• वनम्: forest
• वनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्

• प्राविशत्: entered
• प्राविशत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past); प्रथमपुरुषः (3rd) एकवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• महाचिन्ताभयार्दितः: afflicted by great worry and fear
• महाचिन्ताभयार्दितः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाचिन्ता + भय + अर्दित (अर्द्/अर्दय् धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समासः (महाचिन्तया भयेन च अर्दितः); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda to Agastya)

Characters & Entities

• Skanda
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow made in public binds the conscience; even fear does not annul the obligation to pursue dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting belongs to the Kāśīkhaṇḍa’s sacred geography of Kāśī, though this line narrates a forest episode rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative, highlighting the weight of pratijñā (a pledged word).