Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता । देवि राजार्थिनी चेत्त्वं त्यज दुष्टर्क्षजं सुतम्

hitairamātyairatha sā vijñaptāriṣṭasaṃsthitā | devi rājārthinī cettvaṃ tyaja duṣṭarkṣajaṃ sutam

तब हितैषी मंत्रियों ने, आशंका से घिरी रानी से कहा—“देवि, यदि आप राजा और राज्य का कल्याण चाहती हैं, तो अशुभ नक्षत्र में जन्मे इस पुत्र का त्याग कर दीजिए।”

hitaiḥby well-wishing
hitaiḥ:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Roothita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन (instrumental plural; beneficial/well-wishing)
amātyaiḥby ministers
amātyaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootamātya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन (instrumental plural)
athathen
atha:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (nominative singular)
vijñaptāwas informed/was petitioned
vijñaptā:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√jñap (ज्ञप् धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (having been informed/entreated)
ariṣṭa-saṃsthitābeing in peril/under misfortune
ariṣṭa-saṃsthitā:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootariṣṭa (प्रातिपदिक) + saṃsthita (कृदन्त; √sthā धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; अरिष्टे संस्थिता इति सप्तमी-तत्पुरुषः; √sthā धातोः क्त (situated in danger/ill-omen)
deviO queen/lady
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन (vocative singular)
rāja-arthinīseeking the king’s good
rāja-arthinī:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrāja (प्रातिपदिक) + arthinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; राज्ञः अर्थिनी इति षष्ठी-तत्पुरुषः (nominative singular; seeking the king's welfare/interest)
cetif
cet:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootcet (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional particle; if)
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (nominative singular; you)
tyajaabandon
tyaja:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (त्यज् धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (abandon)
duṣṭa-ṛkṣa-jamborn from an evil constellation
duṣṭa-ṛkṣa-jam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक) + ṛkṣa (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; दुष्टात् ऋक्षात् जातः इति पञ्चमी-तत्पुरुषः (accusative singular; born under an evil asterism)
sutamson
sutam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (accusative singular)

Narrator voice (deductively: Skanda to Agastya), reporting the ministers’ counsel

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Ministers, anxious and calculating, warn the queen to abandon the child due to an ‘inauspicious’ birth-star; the queen is shown troubled yet resolute.

M
Ministers (amātya)
Q
Queen (rājñī)

FAQs

It presents a dharma-conflict: political prudence and fear of omens versus parental duty and compassion.

The Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting frames the narrative, though the verse itself is a courtly episode without a named tirtha.

None; it is advisory speech concerning perceived inauspiciousness.