Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130
Devanagari script
अपि स्मृत्वा पुरीं यां वै काशीं त्रैलोक्यकांक्षिताम् । न नरो लिप्यते पापैस्तां विवेश स भूपतिः
Transliteration
api smṛtvā purīṃ yāṃ vai kāśīṃ trailokyakāṃkṣitām | na naro lipyate pāpaistāṃ viveśa sa bhūpatiḥ
Translation
जिस त्रैलोक्य-वांछित काशीपुरी का स्मरण मात्र करने से भी मनुष्य पापों से लिप्त नहीं होता, उसी काशी में वह भूपति प्रविष्ट हुआ।
Word by Word
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात; concessive/emphatic particle (‘even/also’)
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त्वा-प्रत्यय (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having remembered’
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
याम्which
याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; relative pronoun ‘which’
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात; emphasis/assurance particle
काशीम्Kāśī
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; apposition to ‘purīm’
त्रैलोक्य-कांक्षिताम्desired by the three worlds
त्रैलोक्य-कांक्षिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + कांक्षित (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; past passive participle used adjectivally; ‘desired by the three worlds’
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
लिप्यतेis tainted
लिप्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलिप् (धातु) लट्, कर्मणि
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘is tainted’
पापैःby sins
पापैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural; ‘by sins’
ताम्that (Kāśī)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun ‘that (city)’
विवेशentered
विवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु) लिट्
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; ‘entered’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘he’
भूपतिःthe king
भूपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘lord of the earth’
Speaker
Narrator (contextually Skanda to Agastya)
Characters & Entities
K
KāśīV
VārāṇasīFAQs
Kāśī is so spiritually potent that even its remembrance purifies; sacred geography supports liberation-oriented living.
Kāśī (Vārāṇasī), praised as “desired by the three worlds.”
Smaraṇa (devotional remembrance) of Kāśī is presented as spiritually efficacious; no further rite is specified here.