Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76
Devanagari script
शिव उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि सर्वसंदेहभेदिनि । वाराणस्यां समर्च्या त्वं विश्वे प्रत्यक्षरूपिणी
Transliteration
śiva uvāca | sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi sarvasaṃdehabhedini | vārāṇasyāṃ samarcyā tvaṃ viśve pratyakṣarūpiṇī
Translation
शिव बोले—हे देवी, सब संदेहों का नाश करने वाली! तुमने उत्तम प्रश्न किया। वाराणसी में तुम्हारी विधिपूर्वक पूजा होनी चाहिए, हे विश्व में प्रत्यक्ष रूप वाली!
Word by Word
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
साधुwell (good)
साधु:
Vakya-bhava (Sentence particle)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/सुबन्त-प्रयोग)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक (particle of approval)
पृष्टम्asked
पृष्टम्:
Kriya (Predicative)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘asked’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सर्वसन्देहभेदिनिO remover of all doubts
सर्वसन्देहभेदिनि:
Sambodhana-visheshana (Vocative qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + सन्देह (प्रातिपदिक) + भेदिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां सन्देहानां भेदिनी)
वाराणस्याम्in Vārāṇasī
वाराणस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
समर्च्याhaving duly worshipped
समर्च्या:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्-अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त-प्रयोगार्थे ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (Gerund), अव्ययभाव; ‘having duly worshipped’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विश्वेO Lord of the universe
विश्वे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; ‘O Viśveśa/Viśva’ (address)
प्रत्यक्षरूपिणीhaving a manifest form
प्रत्यक्षरूपिणी:
Karta-visheshana (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्ष (प्रातिपदिक) + रूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (प्रत्यक्षं रूपं यस्याः/या)
Speaker
Śiva
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: (Implied) sages
Visual Art Cues
Scene: Śiva praises Devī’s question and declares that in Vārāṇasī she must be worshiped, as her form is manifest to the world.
Characters & Entities
Ś
ŚivaV
VārāṇasīFAQs
Kāśī is upheld as a place of direct, manifest divine presence where worship becomes especially efficacious.
Vārāṇasī (Kāśī).
To perform due worship (samarcanā) of the Goddess in Vārāṇasī.