Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

त्वया तु यानि पृष्टानि यैरिदं क्षेत्रमुत्तमम् । तानि लिंगानि वक्ष्यामि मुक्तिहेतूनि सुंदरि

Transliteration

tvayā tu yāni pṛṣṭāni yairidaṃ kṣetramuttamam | tāni liṃgāni vakṣyāmi muktihetūni suṃdari

Translation

परंतु हे सुंदरी! जिन लिंगों के विषय में तुमने पूछा है, जिनसे यह क्षेत्र उत्तम है—उन मुक्ति-हेतु लिंगों का मैं अब वर्णन करूँगा।

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrastive particle)

• यानि: which (things)
• यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• पृष्टानि: asked
• पृष्टानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ट (कृदन्त; √पृच्छ् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘asked’

• यैः: by which
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• क्षेत्रम्: sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• उत्तमम्: excellent; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तानि: those
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• लिंगानि: liṅgas
• लिंगानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लृट् लकार (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मुक्तिहेतूनि: causes of liberation
• मुक्तिहेतूनि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति-हेतु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मुक्तेः हेतवः’

• सुंदरि: O beautiful one
• सुंदरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (mukti-hetu liṅga cluster; to be enumerated)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (sundarī)

Visual Art Cues

Scene: A teaching moment: Pārvatī asks which liṅgas make the kṣetra supreme; Śiva prepares to enumerate the liberation-bestowing liṅgas—suggesting a forthcoming sacred map.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Kṣetra (Kāśī)
• Mukti
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s supremacy is grounded in specific liberation-causing sacred forms; knowing and honoring them is part of kṣetra-māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī-kṣetra as ‘uttama’ (supreme), especially through its mukti-hetu liṅgas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it introduces an upcoming exposition meant to guide pilgrims/devotees.