Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

अथ चेद्गर्वलेशोऽस्ति तदायाहि समाजये । अथवा जीविताकांक्षी तदिंद्रं शरणं व्रज

Transliteration

atha cedgarvaleśo'sti tadāyāhi samājaye | athavā jīvitākāṃkṣī tadiṃdraṃ śaraṇaṃ vraja

Translation

और यदि गर्व का लेश भी शेष हो, तो आ—युद्ध में सामना कर। अन्यथा, यदि जीवन की इच्छा है, तो इन्द्र की शरण में जा।

Word by Word

• अथ: then / now
• अथ: Sambandha/Discourse particle (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (sequencing particle)

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha/Condition (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (conditional particle)

• गर्वलेशः: a trace of pride
• गर्वलेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्वलेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः = गर्वस्य लेशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• आयाहि: come
• आयाहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• समाजये: to the assembly/meeting-place
• समाजये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समाजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (स्थानवाचक)

• अथवा: or else
• अथवा: Sambandha/Discourse particle (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• जीविताकाङ्क्षी: desiring life
• जीविताकाङ्क्षी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीवित + आकाङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्); समासः = जीवितस्य आकाङ्क्षी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (इन्द्रम्)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः (व्रज) कर्मरूपेण

• व्रज: go
• व्रज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Kālārātrī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A stern divine emissary offers an ultimatum: if pride remains, come to battle; if life is desired, seek Indra’s refuge. The asura stands tense, torn between ego and survival.

Characters & Entities

• Indra
• Kālārātrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pride invites destruction; humility and surrender avert ruin—even for an enemy of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly mentioned; the verse is part of the Kāśī Khaṇḍa’s dharmic storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the instruction is ethical and strategic—abandon pride, choose surrender or face battle.