Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

Devanagari script

स्वर्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम् । न दुर्दशामवाप्नोति पुमान्पुण्यतमः क्वचित्

Transliteration

svardhunyāḥ paścime tīre natvā daśahareśvaram | na durdaśāmavāpnoti pumānpuṇyatamaḥ kvacit

Translation

स्वर्गगंगा के पश्चिम तट पर दशहरेश्वर को प्रणाम करके परम पुण्यवान पुरुष कभी भी दुर्दशा को प्राप्त नहीं होता।

Word by Word

• स्वर्धुन्याः: of the Svardhunī (Ganges)
• स्वर्धुन्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्धुनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• पश्चिमे: on the western
• पश्चिमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीरे)

• तीरे: on the bank
• तीरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• नत्वा: having bowed
• नत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नम् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• दशहरेश्वरम्: Lord Daśahareśvara
• दशहरेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दशहरा-ईश्वर (प्रातिपदिक; घटकाः: दशहरा + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दशहरायाः ईश्वरः)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• दुर्दशाम्: misfortune/bad condition
• दुर्दशाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्दशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पुमान्: a man
• पुमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यतमः: most meritorious
• पुण्यतमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्यतम (प्रातिपदिक; पुण्य + तमप्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अतिशय-विशेषणम् (superlative), विशेषणम् (पुमान्)

• क्वचित्: ever/at any time
• क्वचित्: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: काल/देशवाचक-अव्यय (indefinite adverb: ever/at any time)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Daśahareśvara

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A devotee on the west bank of Gaṅgā bows to a small riverside Śiva shrine labeled Daśahareśvara; behind him, symbols of misfortune (dark clouds, broken cartwheel) disperse into clear light.

Characters & Entities

• Svardhunī (Gaṅgā)
• Daśahareśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence to Śiva at a Gaṅgā-bank shrine in Kāśī is taught as a shield of dharmic fortune, preventing downfall into adversity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Daśahareśvara shrine on the western bank of the Gaṅgā (Svardhunī) within the Kāśī sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (bowing/salutation) to Daśahareśvara at the Gaṅgā’s western bank.