Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

विधिर्दशाश्वमेधेशं लिंगं संस्थाप्य तत्र वै । स्थितवान्न गतोद्यापि क्वापि काशीं विहाय तु

vidhirdaśāśvamedheśaṃ liṃgaṃ saṃsthāpya tatra vai | sthitavānna gatodyāpi kvāpi kāśīṃ vihāya tu

विधि (ब्रह्मा) ने वहाँ ‘दशाश्वमेधेश’ नामक लिंग की स्थापना की और वहीं स्थित रहे। आज तक वे काशी को छोड़कर कहीं भी नहीं गए।

विधिःBrahmā; the Ordainer (Vidhi)
विधिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
दशाश्वमेधेशम्the lord of the ten Aśvamedhas (a Śiva-liṅga)
दशाश्वमेधेशम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदश-अश्वमेध-ईश (प्रातिपदिक; components: दश + अश्वमेध + ईश)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अश्वमेधानां दशानाम् ईशः)
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
संस्थाप्यhaving स्थापित/installed
संस्थाप्य:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: √स्था (1P) उपसर्ग: सम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
स्थितवान्remained/stayed
स्थितवान्:
Karta (कर्ता; predicate of subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्तवत् (प्रत्यय)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: √स्था
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
गतःgone
गतः:
Karta (कर्ता; predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used actively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: √गम्
उद्यापिeven now; still
उद्यापि:
Temporal modifier
TypeIndeclinable
Rootउद् + अपि (अव्यय-समूह)
Formअव्यय; कालवाचक/अन्वय-निपात (meaning: ‘even now/still’)
क्वापिanywhere
क्वापि:
Adhikarana (अधिकरण; indefinite location)
TypeIndeclinable
Rootक्व + अपि (अव्यय-समूह)
Formअव्यय; अनिश्चित-देशवाचक (indefinite locative adverb)
काशीम्Kāśī (Vārāṇasī)
काशीम्:
Apadana (अपादान; with vihāya ‘leaving’)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
विहायhaving left/abandoned
विहाय:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootवि-हा (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: √हा (3P) उपसर्ग: वि
तुbut
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थ/विरोधार्थ निपात (contrastive particle)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Daśāśvamedha (Daśāśvamedheśa)

Type: ghat

Scene: Brahmā (Vidhi) installs the Daśāśvamedheśa liṅga near the bustling Gaṅgā ghāṭa; lamps, priests, and river-steps frame the sanctum while Brahmā remains seated in devotion, indicating perpetual presence in Kāśī.

V
Vidhi (Brahmā)
D
Daśāśvamedheśa Liṅga
Ś
Śiva (implied by liṅga)
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Kāśī’s Śaiva presence is so compelling that even Brahmā is depicted as remaining there in devotion, anchored by liṅga-worship.

Daśāśvamedheśa Liṅga at the Daśāśvamedha tīrtha area in Kāśī.

Liṅga-pratiṣṭhā (installation of a Śiva-liṅga), performed by Brahmā at this site.