Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

उग्रं लिंगं सदा सेव्यं प्राच्यामर्कविनायकात् । अत्युग्रा अपि नश्येयुरुपसर्गास्तदर्चनात्

Transliteration

ugraṃ liṃgaṃ sadā sevyaṃ prācyāmarkavināyakāt | atyugrā api naśyeyurupasargāstadarcanāt

Translation

अर्कविनायक के पूर्व में स्थित उग्र लिंग की सदा पूजा करनी चाहिए। उसके अर्चन से अत्यन्त भयंकर उपद्रव और विपत्तियाँ भी नष्ट हो जाती हैं।

Word by Word

• उग्रम्: fierce
• उग्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• सेव्यम्: to be worshipped/served
• सेव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• प्राच्याम्: in the eastern (quarter)
• प्राच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्राची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देशवाचक

• अर्कविनायकात्: from Arka-Vināyaka (a shrine/deity)
• अर्कविनायकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अर्क + विनायक (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (अर्कस्य विनायकः) / कर्मधारय-सम्भाव्य; पुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादानार्थे

• अत्युग्राः: very fierce
• अत्युग्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• नश्येयुः: would perish
• नश्येयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• उपसर्गाः: afflictions/obstacles
• उपसर्गाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उपसर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तत्: of that (liṅga/deity)
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (genitive)

• अर्चनात्: from worship
• अर्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक; √अर्च्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ/अपादाने

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ugra-liṅga (east of Arkavināyaka)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at dawn stands east of Arkavināyaka, offering bilva and water to a fierce, dark-stone liṅga; swirling shadowy ‘upasargas’ dissolve into light as the lamp flame steadies.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Śiva (Liṅga)
• Arkavināyaka (Gaṇeśa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady worship of Śiva at Kāśī’s sacred liṅgas is presented as a direct means to dissolve even severe suffering and obstacles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A fierce (Ugra) Śiva-liṅga located east of Arkavināyaka within the sacred geography of Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular arcanā (formal worship/offerings) to the Ugra Liṅga.