Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87

रत्नावल्युवाच । शशिलेखेनंगलेखे चित्रलेखे मदीहितं । यूयं कुंठितसामर्थ्याः कुतो वस्ताः कलाः क्व वा

ratnāvalyuvāca | śaśilekhenaṃgalekhe citralekhe madīhitaṃ | yūyaṃ kuṃṭhitasāmarthyāḥ kuto vastāḥ kalāḥ kva vā

रत्नावली बोली— “हे शशिलेखा, हे नङ्गलेखा, हे चित्रलेखा, मेरी अभिलाषा पूर्ण करो। तुम्हारी सामर्थ्य क्यों कुंठित हो गई? तुम्हारी कलाएँ कहाँ चली गईं?”

रत्नावलीRatnāvalī
रत्नावली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरत्नावली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शशिलेखेO Śaśilekhā
शशिलेखे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशशिलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
अङ्गलेखेO Aṅgalekhā
अङ्गलेखे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअङ्गलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
चित्रलेखेO Citralekhā
चित्रलेखे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचित्रलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
मदीहितम्my desire/what I wish
मदीहितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमद्-ईहित (प्रातिपदिक; ईहित = √ईह् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—मम ईहितम्
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
कुण्ठितसामर्थ्याःof blunted ability / lacking power
कुण्ठितसामर्थ्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकुण्ठित-सामर्थ्य (प्रातिपदिक; कुण्ठित = √कुण्ठ् (धातु) क्त; सामर्थ्य = प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—कुण्ठितं सामर्थ्यं येषाम् (बहुव्रीहिवत् अर्थः)
कुतःhow/whence
कुतः:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय/प्रश्न)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: whence/how)
वस्ताःthings/possessions (uncertain)
वस्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवस् (धातु) / वस (प्रातिपदिक)
Formपाठानुसारं ‘वस्ताः’—पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अर्थतः ‘वस्ताः’ (things) इति; (यदि ‘वः ताः’ इति सन्धिः स्यात् तर्हि भिन्नम्)
कलाःarts/skills
कलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
क्वwhere
क्व:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: where)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: or)

Ratnāvalī

Scene: Ratnāvalī, newly recovered, addresses three named sakhīs—Śaśilekhā, Naṅgalekhā, Citralekhā—urging them to employ their arts; her expression mixes longing and authority.

R
Ratnāvalī
Ś
Śaśilekhā
N
Naṅgalekhā
C
Citralekhā

FAQs

It underscores urgency and resolve—one should apply one’s talents (kalā) decisively toward a chosen aim.

The narrative is situated within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-focused canvas, though this verse is interpersonal dialogue rather than direct tīrtha glorification.

None.