श्रीविष्णुरुवाच । आगंगा केशवादा च हरिश्चंद्रस्य मंडपात् । आमध्याद्देवसरितः स्वर्द्वारान्मणिकर्णिका
śrīviṣṇuruvāca | āgaṃgā keśavādā ca hariścaṃdrasya maṃḍapāt | āmadhyāddevasaritaḥ svardvārānmaṇikarṇikā
श्रीविष्णु बोले— मणिकर्णिका का विस्तार आगंगा और केशव से, हरिश्चंद्र के मंडप से, देव-सरिता के मध्य से तथा स्वर्गद्वार से है।
Śrī Viṣṇu
Tirtha: Maṇikarṇikā
Type: ghat
Listener: Agnibindu
Scene: Viṣṇu gestures as if drawing an invisible sacred map over the ghāṭa: pointing to Āgaṅgā and Keśava shrines, the Hariścandra pavilion, the river’s midline, and the Svargadvāra gateway near the cremation ground.
Tīrthas are not abstract; they are embodied in specific landmarks, forming a sanctified map for pilgrimage and ritual life.
Maṇikarṇikā Tīrtha and its surrounding sacred landmarks in Kāśī.
No direct ritual; it provides tīrtha-parimāṇa (spatial definition) for correct pilgrimage orientation.