Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 48
Devanagari script
परिष्वजस्व मां कांतां पाययस्व तवाधरम् । नाहं गंतुं समर्थास्मि स्मरबाणप्रपीडिता
Transliteration
pariṣvajasva māṃ kāṃtāṃ pāyayasva tavādharam | nāhaṃ gaṃtuṃ samarthāsmi smarabāṇaprapīḍitā
Translation
“हे प्रिय, मुझे आलिंगन करो और अपने अधरों का रस मुझे पिलाओ। कामदेव के बाणों से पीड़ित होकर मैं आगे चलने में समर्थ नहीं हूँ।”
Word by Word
परिष्वजस्वembrace (me)
परिष्वजस्व:
Kriyā (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootpari-√svaj (धातु: स्वज्/आलिङ्गने)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपद
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कान्ताम्beloved
कान्ताम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāntā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (माम्)
पाययस्वmake (me) drink
पाययस्व:
Kriyā (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√pā (धातु: पा/पाने) + णिच् (causative)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अधरम्lower lip
अधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootadhara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
नnot
न:
Kriyā-pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Karma (Object of 'samarthā'/कर्म)
TypeVerb
Root√gam (धातु: गम्/गत्यर्थ) + तुमुन्
Formकृदन्त (तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive)
समर्थाable
समर्था:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamarthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (अहम्)
अस्मिam
अस्मि:
Kriyā (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु: अस्/भू)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
स्मरबाणप्रपीडिताtormented by Cupid's arrows
स्मरबाणप्रपीडिता:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsmara-bāṇa (प्रातिपदिक) + pra-√pīḍ (धातु: पीड्/पीडने) + kta
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (स्मरस्य बाणाः); कृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) 'प्रपीडित'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (अहम्)
Speaker
A young woman (sā bālā)
Visual Art Cues
Scene: The woman reaches out with both arms as if to embrace, lips parted in longing; her body language shows weakness and urgency, as though halted by passion; the youth remains just out of reach.
Characters & Entities
S
Smara (Kāma)FAQs
Kāma can overpower the mind through sensory invitation; dharma praises restraint and clarity.
None is specified in this verse; it is narrative dialogue.
No ritual act is prescribed; the focus is on the psychology of desire.