Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

Devanagari script

नवशक्तिमये रम्ये ध्यायेद्देवमुमापतिम् । चन्द्रकोटिप्रतीकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

Transliteration

navaśaktimaye ramye dhyāyeddevamumāpatim | candrakoṭipratīkāśaṃ trinetraṃ candraśekharam

Translation

नव-शक्ति से युक्त उस रमणीय (अन्तर) लोक में, उमापति देव का ध्यान करे—करोड़ों चन्द्रमाओं के समान प्रकाशमान, त्रिनेत्र, चन्द्रशेखर।

Word by Word

• नवशक्तिमये: in (that) consisting of nine śaktis
• नवशक्तिमये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नव + शक्ति + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (रम्ये/स्थाने); तत्पुरुषः (नवशक्तिभिः मयः = consisting of nine powers)

• रम्ये: in the beautiful (place)
• रम्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्थाने/हृत्पद्मे इत्यर्थे)

• ध्यायेत्: should meditate
• ध्यायेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उमापतिम्: Umā’s lord (Śiva)
• उमापतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उमा + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः पतिः)

• चन्द्रकोटिप्रतीकाशम्: shining like ten million moons
• चन्द्रकोटिप्रतीकाशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र + कोटि + प्रतीकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (उमापतिम्); तत्पुरुषः (चन्द्रकोट्या प्रतीकाशः = having the radiance of ten million moons)

• त्रिनेत्रम्: three-eyed
• त्रिनेत्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (उमापतिम्); द्विगु-समासः (त्रीणि नेत्राणि यस्य)

• चन्द्रशेखरम्: Candraśekhara (moon-crested one)
• चन्द्रशेखरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + शेखर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (चन्द्रः शेखरः यस्य/चन्द्र-शेखरः)

Speaker

Unspecified (contextual narrator in Brahmottarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside a glowing heart-lotus mandala of nine śaktis, Śiva appears as Umāpati: three-eyed, moon on matted hair, body suffused with moonlight brilliance; the surrounding nine powers form a radiant ring like petals or attendant goddesses, all within a serene inner sky.

Characters & Entities

• Umāpati (Śiva)
• Candraśekhara
• Trinetra
• Nine Śaktis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme is approached through luminous contemplation: Śiva is envisioned as the all-illuminating awareness within the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No external tīrtha is named; the verse glorifies inner dhyāna as a sacred space.

What ritualistic prescription is mentioned?

A dhyāna-visualization of Umāpati in a ‘nine-śakti’ framework, emphasizing his moon-like radiance and three eyes.