Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे

nirvedadānnitarāṃ khedādvaiśyastāmāha duḥkhitām | śivaliṃge tu nirbhinne nāhaṃ jīvitumutsahe

पश्चात्ताप और उससे भी अधिक शोक से व्याकुल वैश्य ने उस दुःखिनी से कहा—“शिवलिङ्ग के टूट जाने पर अब मुझे जीने की इच्छा नहीं।”

निर्वेदात्from despair
निर्वेदात्:
Apadana (Cause-source/अपादान)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (from/owing to despair)
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनितराम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier)
खेदात्from grief
खेदात्:
Apadana (Cause-source/अपादान)
TypeNoun
Rootखेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (from grief)
वैश्यःthe vaiśya
वैश्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (धात्वर्थे ‘आह’ इति)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कथनक्रिया (said)
दुःखिताम्sorrowful
दुःखिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषण
शिवलिङ्गेin the Śiva-liṅga
शिवलिङ्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लिङ्गम्)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अवधारण (but/indeed)
निर्भिन्नेwhen (it is) broken/split
निर्भिन्ने:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्-√भिद् (धातु) + भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘शिवलिङ्गे’ इत्यस्य विशेषण (when it is split)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध अव्यय (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
जीवितुम्to live
जीवितुम्:
Karma (Complement/कर्म)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थ (to live)
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-√सह् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

Vaiśya (merchant)

Scene: The merchant speaks to the grieving courtesan beside the shattered liṅga; his gesture is decisive—pointing to the fragments—while her posture is collapsed in sorrow.

Ś
Śiva-liṅga
V
Vaiśya
V
Veśyā (implied)

FAQs

Remorse (nirveda) after sacrilege can awaken a fierce commitment to dharma, underscoring the inviolability of Śiva’s sacred emblem.

No tīrtha is specified in this excerpt.

No formal rite is prescribed; the verse records a vow-like declaration arising from grief.