Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38
Devanagari script
स बिभ्रद्राक्षसं रूपं घोरं कालां तकोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः
Transliteration
sa bibhradrākṣasaṃ rūpaṃ ghoraṃ kālāṃ takopamam | cakhāda vividhāñjaṃtūnmānuṣādīnvanecaraḥ
Translation
वह भयंकर राक्षसी रूप धारण किए, मानो कालान्तक मृत्यु के समान, वन में विचरता हुआ मनुष्यों आदि विविध प्राणियों को खा जाता था।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
बिभ्रत्bearing/assuming
बिभ्रत्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभृ (धातु)
Formशतृ (present active participle) पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘बिभ्रत्’ = bearing, assuming
राक्षसम्demonic
राक्षसम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘राक्षसम्’ रूपम् इति विशेषण
रूपम्form
रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘रूपम्’ इति विशेषण
कालाम्black, dark
कालाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘काला’ = black/dark (agreeing with implied ‘तनुम्/छायाम्’ or as adjective to ‘रूपम्’ by sense)
तकोपमम्resembling buttermilk
तकोपमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतक (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तकेन उपमम्) = resembling buttermilk (pale/whitish)
चखादate, devoured
चखाद:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootखाद् (धातु)
Formलिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
विविधान्various
विविधान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; ‘जन्तून्’ इति विशेषण
जन्तून्creatures, beings
जन्तून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
मानुषादीन्humans and others
मानुषादीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (मानुषाः आदयः येषाम्) = humans and others
वनेचरःthe forest-dweller
वनेचरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (वने चरः) = one who moves in the forest
Speaker
Narrator (Purāṇic recounting)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A towering rākṣasa with dark complexion and fierce eyes, ‘like Time-of-Death’, stalks the forest and devours beings; scattered remnants and terrified animals convey dread.
Characters & Entities
K
KalmaṣāṅghriR
RākṣasaFAQs
When dharma collapses, the human becomes prey to tamas—cruelty and uncontrolled appetite—illustrating the terror of spiritual degradation.
No tīrtha is mentioned; this verse intensifies the narrative consequence of the curse.
None.