Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4
Devanagari script
तां रूपलक्षणोपेतां बालां द्वादशहायनाम् । ययाचे पद्मनाभाख्यो मृतदारश्च स द्विजः
Transliteration
tāṃ rūpalakṣaṇopetāṃ bālāṃ dvādaśahāyanām | yayāce padmanābhākhyo mṛtadāraśca sa dvijaḥ
Translation
रूप-लक्षणों से युक्त बारह वर्ष की उस कन्या को, जिसकी पत्नी मर चुकी थी, पद्मनाभ नामक द्विज ने विवाह हेतु माँगा।
Word by Word
ताम्her/that girl
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
रूपलक्षणोपेताम्endowed with beauty and auspicious marks
रूपलक्षणोपेताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरूप + लक्षण + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ (इण्) + उपसर्ग उप, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘उपेत’ = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषण
बालाम्the girl
बालाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
द्वादशहायनाम्twelve-year-old
द्वादशहायनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootद्वादश + हायन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘द्वादश-हायन’ = द्वादश वर्षाणि यस्याः (age-qualifier)
ययाचेbegged/asked for
ययाचे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√याच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पद्मनाभाख्यः(one) named Padmanābha
पद्मनाभाख्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्मनाभ + आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘-आख्य’ = ‘named’
मृतदारःwhose wife was dead (widower)
मृतदारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृत + दार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मृत-दार’ = मृताः दाराः यस्य (wife dead)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
द्विजःa Brahmin
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Sūta (continuing narration)
Characters & Entities
P
PadmanābhaŚ
ŚāradāFAQs
The narrative sets up a chain of karmic and dharmic consequences through ordinary social decisions like marriage.
No tīrtha is mentioned in this verse.
An implied social rite (vivāha/marriage) appears, but no specific ritual procedure is detailed here.