Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

भद्रायुषः समुत्पत्तिं तस्य कर्माप्यमानुषम् । आवेद्य रहसि प्रेम्णा त्वत्सुतां कीर्तिमालिनीम्

Transliteration

bhadrāyuṣaḥ samutpattiṃ tasya karmāpyamānuṣam | āvedya rahasi premṇā tvatsutāṃ kīrtimālinīm

Translation

उन्होंने स्नेहपूर्वक एकान्त में भद्रायुṣ की उत्पत्ति और उसके अमानुष कर्म का वृत्तान्त बताया, तथा आपकी पुत्री कीर्तिमालिनी का भी उल्लेख किया।

Word by Word

• भद्रायुषः: of Bhadrāyus
• भद्रायुषः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भद्रायुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• समुत्पत्तिम्: origin, birth
• समुत्पत्तिम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सम् + उत् + पत् (धातु) → समुत्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: his/of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• कर्म: deed, act
• कर्म: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• अमानुषम्: superhuman, not human
• अमानुषम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमानुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कर्म’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• आवेद्य: having informed
• आवेद्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + विद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund) ‘having informed/made known’

• रहसि: in secret
• रहसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रहस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘in secret’

• प्रेम्णा: with affection
• प्रेम्णा: Karana (करण/means)
• Type: Noun
• Root: प्रेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• त्वत्सुताम्: your daughter
• त्वत्सुताम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: त्वत्सुता (प्रातिपदिक) = त्वत् + सुता
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तव सुता)

• कीर्तिमालिनीम्: Kīrtimālinī (name of the daughter)
• कीर्तिमालिनीम्: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कीर्तिमालिनी (प्रातिपदिक) = कीर्ति + मालिनी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘त्वत्सुताम्’ इति विशेष्यस्य समानााधिकरणम् (name/appellation)

Speaker

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta-style narration)

Skanda Dialogue

Listener: King Candrāṅgada

Visual Art Cues

Scene: In a secluded palace room, the yogin leans slightly forward, speaking softly; the king listens intently; a sense of sacred secrecy surrounds the revelation about Bhadrāyuṣa and Kīrtimālinī.

Characters & Entities

• Bhadrāyuṣa
• Kīrtimālinī
• Ṛṣabha
• Candrāṅgada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is advanced through wise, timely counsel—especially when it safeguards honor and guides marriage alliances toward a higher purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is mentioned; the focus is on lineage, virtue, and counsel.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse concerns confidential disclosure and matrimonial context.