Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41
Devanagari script
दैवात्संज्ञामवाप्याथ वाष्पक्लिन्नपयोधरा । सांत्विताऽपि वणिक्स्त्रीभिर्विललाप सुदुःखिता
Transliteration
daivātsaṃjñāmavāpyātha vāṣpaklinnapayodharā | sāṃtvitā'pi vaṇikstrībhirvilalāpa suduḥkhitā
Translation
दैवयोग से उसे होश आया; उसके स्तन आँसुओं से भीगे थे। वणिक-स्त्रियों द्वारा सांत्वना दिए जाने पर भी वह अत्यन्त दुःखी होकर विलाप करती रही।
Word by Word
दैवात्by fate, by chance
दैवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (by chance/from fate)
संज्ञाम्consciousness
संज्ञाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
अवाप्यhaving regained/obtained
अवाप्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); ‘having obtained’
अथthen
अथ:
Anantarya (Sequence/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/thereupon)
वाष्पक्लिन्नपयोधराwhose breasts were wet with tears
वाष्पक्लिन्नपयोधरा:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाष्प (प्रातिपदिक) + क्लिन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त) + पयोधर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘वाष्पेण क्लिन्नाः पयोधराः यस्याः सा’
सान्त्विताconsoled
सान्त्विता:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् (उपसर्ग) + √त्वि/√तव् (धातु; सान्त्वयति)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘consoled’
अपिeven though
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अप्यर्थे (even/also)
वणिक्-स्त्रीभिःby merchant-women
वणिक्-स्त्रीभिः:
Karaṇa (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootवणिक् (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; तत्पुरुषः—‘वणिजां स्त्रियः’
विललापlamented
विललाप:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√लप् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
सुदुःखिताdeeply sorrowful
सुदुःखिता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग) + दुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Visual Art Cues
Scene: The queen sits up, tear-soaked, clutching her chest; a circle of merchant women gently supports and consoles her with hands on shoulders; tear drops glisten on garments.
Characters & Entities
V
vaṇik-striyaḥ (merchant women)R
rājñī (queen)FAQs
Even when supported by a compassionate community, grief may remain; dharma includes patient consolation and steadfast care.
No tīrtha is mentioned.
None.