Shukla Yajur Veda — Adhyaya 9, Mantra 8
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Vāta (as speed); Indra; Maruts; Tvaṣṭṛ
Chandas: Triṣṭubh-like (two longer cola typical of yajus verse)
Samhita Patha (Devanagari)
वात॑रᳪहा भव वाजिन्यु॒ज्यमा॑न॒ इन्द्र॑स्येव॒ दक्षि॑णः श्रि॒यैधि॑ । यु॒ञ्जन्तु॑ त्वा म॒रुतो॑ विश्व॒वेद॑स॒ आ ते॒ त्वष्टा॑ प॒त्सु ज॒वं द॑धातु
Transliteration
vā́taraṃhā bhava vājiny ujyámāna índrasyeva dákṣiṇaḥ śríyai ’dhi | yuñjántu tvā marúto viśvavédasa ā́ te tváṣṭā patsú javáṃ dadhātu
Translation
हे वाजिन् (पुरस्कार-विजेता), जोते जाते हुए तू वायु-वेगवान हो; इन्द्र के दाहिने हाथ के समान तू श्री (ऐश्वर्य) के लिए वृद्धि को प्राप्त हो। सर्ववेदस् मरुत् तुझे युक्त करें; और त्वष्टा तेरे पगों में वेग (जव) धारण कराए।
Padapatha (Word Analysis)
वात॑रम्-हा । भव॑ । वाजिनि । यु॒ज्यमा॑नः । इन्द्र॑स्य । इव॒ । दक्षि॑णः । श्रि॒यै । एधि॑ । यु॒ञ्जन्तु॑ । त्वा॒ । म॒रुतः॑ । विश्व॒वेद॑सः । आ । ते॒ । त्वष्टा॑ । प॒त्सु । ज॒वम् । द॒धा॒तु
Word by Word
वातरंहाO wind-swift (one)
वातरंहा:
सम्बोधन/विशेषण (सम्बोधितस्य)
TypeAdjective
Rootवातरंह (प्रातिपदिक; वात-रंह ‘wind-swift’)
भवbecome / be
भव:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तनम्
TypeVerb
Rootभू
वाजिनिin/for the prize-winner (the racer)
वाजिनि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
युज्यमानःbeing yoked / being harnessed
युज्यमानः:
कर्तृ (सम्बोधितस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootयुज्
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
दक्षिणःright-hand / auspicious
दक्षिणः:
कर्तृ/विशेषण (सम्बोधितस्य)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
श्रियेfor prosperity / splendor
श्रिये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
एधिgrow / prosper
एधि:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तनम्
TypeVerb
Rootइध्
युञ्जन्तुlet (them) yoke
युञ्जन्तु:
कर्तृ
TypeVerb
Rootयुज्
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
विश्ववेदसःall-knowing
विश्ववेदसः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्ववेदस् (प्रातिपदिक; विश्व- + वेदस्)
आunto / towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
पत्त्सुin the steps / at the feet (footings)
पत्त्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपत् (प्रातिपदिक; ‘step/footing’, loc. pl.)
जवंspeed / swiftness
जवं:
कर्म
TypeNoun
Rootजव (प्रातिपदिक)
दधातुlet (him) place / bestow
दधातु:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा
Entities Mentioned
V
VātaI
IndraM
Maruts (Viśvavedasas)T
TvaṣṭṛRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes