Adhyaya 8 Mantra 48 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 8, Mantra 48

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi not explicit in the provided excerpt).

Devata: Soma (as bright essence) with explicit solar bandhu (Sūrya-raśmi).

Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed ṛgvedic metre).

Samhita Patha (Devanagari)

व्रेशी॑नां त्वा॒ पत्म॒न्ना धू॑नोमि कुकू॒नना॑नां त्वा॒ पत्म॒न्ना धू॑नोमि भ॒न्दना॑नां त्वा॒ पत्म॒न्ना धू॑नोमि म॒दिन्त॑मानां त्वा॒ पत्म॒न्ना धू॑नोमि म॒धुन्त॑मानां त्वा॒ पत्म॒न्ना धू॑नोमि शु॒क्रं त्वा॑ शु॒क्र आ धू॑नो॒म्यह्नो॑ रू॒पे सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑

Transliteration

vréśīnām tvā patmánnā dhūnomi kukūnanānām tvā patmánnā dhūnomi bhandanānām tvā patmánnā dhūnomi madíntamānām tvā patmánnā dhūnomi madhúntamānām tvā patmánnā dhūnomi śukráṃ tvā śukrá ā dhūnomy áhno rūpé sū́ryasya raśmíṣu

Translation

दबाने के डंठलों (व्रेशी) में से तुझे मैं आधार पर झाड़ता/हिलाता हूँ; गुच्छेदार (कुकूनन) में से तुझे मैं आधार पर झाड़ता हूँ; बाँधने वाले (भन्दन) में से तुझे मैं आधार पर झाड़ता हूँ; अत्यन्त मादक (मदिन्तम) में से तुझे मैं आधार पर झाड़ता हूँ; अत्यन्त मधुर/मधुमय (मधुन्तम) में से तुझे मैं आधार पर झाड़ता हूँ। तुझे—उज्ज्वल को—उज्ज्वल (रूप) में मैं झाड़ता हूँ, दिन के रूप में, सूर्य की किरणों में।

Padapatha (Word Analysis)

व्रेशी॑नाम् । त्वा॒ । पत्म॒न् । आ । धू॑नोमि । कुकू॒नना॑नाम् । त्वा॒ । पत्म॒न् । आ । धू॑नोमि । भ॒न्दना॑नाम् । त्वा॒ । पत्म॒न् । आ । धू॑नोमि । म॒दिन्त॑मानाम् । त्वा॒ । पत्म॒न् । आ । धू॑नोमि । म॒धुन्त॑मानाम् । त्वा॒ । पत्म॒न् । आ । धू॑नोमि । शु॒क्रम् । त्वा॒ । शु॒क्रे । आ । धू॑नोमि । अह्नः॑ । रू॒पे । सूर्य॑स्य । र॒श्मिषु॑

Word by Word

व्रेशीनाम्of the vṛeśī(-plants/grass)

त्वाyou (as object)

पत्मन्in/at the patman (winnowing-basket/strainer)

आtowards; into; forth

धूनोमिI shake/winnow

कुकूननानाम्of the kukūnanā(-plants/grass)

त्वाyou

पत्मन्in the patman (winnowing-basket)

आinto; forth

धूनोमिI shake/winnow

भन्दनानाम्of the bhandanā(-plants/grass)

त्वाyou

पत्मन्in the patman

आinto; forth

धूनोमिI shake/winnow

मदिन्तमानाम्of the most intoxicating/most exhilarating (ones)

त्वाyou

पत्मन्in the patman

आinto; forth

धूनोमिI shake/winnow

मधुन्तमानाम्of the sweetest/most honeyed (ones)

त्वाyou

पत्मन्in the patman

आinto; forth

धूनोमिI shake/winnow

शुक्रम्bright; pure (as object)

त्वाyou

शुक्रः(I,) being bright/pure

आforth; into

धूनोमिI shake/winnow

अह्नःof the day

रूपेin the form/appearance

सूर्यस्यof the Sun

रश्मिषुin the rays

Entities Mentioned

Soma

Sūrya (Sun)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes