Shukla Yajur Veda — Adhyaya 7, Mantra 13
Rishi: Vājasaneyin Soma-mantra tradition.
Devata: Śaṇḍa / Śukra (functional potency).
Chandas: Triṣṭubh-like opening with concluding yajus-style identification.
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒वीरो॑ वी॒रान् प्र॑ज॒नय॒न् परी॑ह्य॒भि रा॒यस्पोषे॑ण॒ यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नो दि॒वा पृ॑थि॒व्या शु॒क्रः शु॒क्रशो॑चिषा॒ निर॑स्त॒: शण्ड॑: शु॒क्रस्या॑धि॒ष्ठान॑मसि
Transliteration
suvī́ro vīrā́n prajánayan párīhy abhí rāyáspoṣeṇa yájamānam | sañjagmā́nō divā́ pṛthivyā́ḥ śukráḥ śukráśociṣā nírastaḥ śaṇḍáḥ śukrásyādhiṣṭhā́nam asi
Translation
हे सुवीर (वीर-संपन्न), वीरों को उत्पन्न करने वाले! धन-समृद्धि और पोषण के द्वारा यजमान को चारों ओर से आच्छादित कर। द्यौ और पृथिवी से एकत्र होकर, उज्ज्वल तेज से दीप्त—शण्ड, (शुद्ध होकर) बाहर निकाला गया तू शुक्ल (दीप्त) का अधिष्ठान है।
Padapatha (Word Analysis)
सुवीरः । वीरान् । प्रजनयन् । परि । इहि । अभि । रायस्पोषेण । यजमानम् । सञ्जग्मानः । दिवा । पृथिव्याः । शुक्रः । शुक्रशोचिषा । निरस्तः । शण्डः । शुक्रस्य । अधिष्ठानम् । असि ।
Word by Word
सुवीरःhaving good heroes; very heroic
सुवीरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-वीर (प्रातिपदिक) < वीर
वीरान्heroes; brave men
वीरान्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
प्रजनयन्begetting; generating
प्रजनयन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootप्र-√जन् (जनयति) धातु
परीहिgo around; encompass
परीहि:
Kriyā
TypeVerb
Rootपरि-√इ (एति) धातु
अभिtowards; over
अभि:
Upapada
TypeIndeclinable
Rootअभि
रायःof wealth
रायः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक) = रयि ‘wealth’
पोषेणwith nourishment; with prosperity
पोषेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपोष (प्रातिपदिक)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
सञ्जग्मानःhaving come together; having approached
सञ्जग्मानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootसम्-√गम् (गच्छति) धातु
दिवाby day; in heaven/light
दिवा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदिव् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
शुक्रःbright; pure
शुक्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
शुक्रशोचिषाwith bright flame/splendour
शुक्रशोचिषा:
Karaṇa
TypeNoun (compound)
Rootशुक्र-शोचिस् (समास) < शोचिस्
निरस्तःcast out; driven away
निरस्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootनिर्-√अस् (अस्यति) धातु
शण्डःthe bull/strong one (epithet)
शण्डः:
Kartā
TypeNoun
Rootशण्ड (प्रातिपदिक)
शुक्रस्यof the bright one; of Śukra
शुक्रस्य:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अधिष्ठानम्seat; foundation; abode
अधिष्ठानम्:
Pradhāna (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootअधि-स्थान (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) धातु
Entities Mentioned
Ś
ŚaṇḍaŚ
ŚukraD
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes