Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 35

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Soma (with light/Agni-function imagery)

Chandas: Yajus (prose with svāhā closures)

Samhita Patha (Devanagari)

ज्योति॑रसि वि॒श्वरू॑पं॒ विश्वे॑षां दे॒वाना॑ᳪ स॒मित् । त्वᳪ सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो॑भ्यो॒ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्तासि॒ वरू॑थ॒ᳪ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॑

Transliteration

jyóti̍r asi vi̱śvárūpaṃ víśveṣāṃ devā́nāṃ samít | tváṃ soma tanū̱kṛ́dbhyo dvéṣobhyo ’nyá̱kṛtebhya uru yantā́si várūthaṃ svā́hā | juṣā̱ṇó aptu̱rā́jyasya vetu svā́hā

Translation

तू ज्योति है, विश्वरूप है, समस्त देवों की समिधा है। हे सोम, तू तनु-क्षय करने वालों से, द्वेषों से, और पराये कर्ताओं से (उत्पन्न बाधाओं) के विरुद्ध विस्तृत रक्षक और शरण है। स्वाहा! प्रसन्न होकर स्वीकार करता हुआ, अप्तु के राज्यत्व को प्राप्त करे। स्वाहा!

Padapatha (Word Analysis)

ज्योतिः॑ असि । वि॒श्व-रू॑पम् । विश्वे॑षाम् । दे॒वाना॑म् । स॒मित् । त्वम् । सोम । तनू॒-कृद्भ्यः॑ । द्वेषो॑भ्यः । अ॒न्य-कृ॑तेभ्यः । उ॒रु । य॒न्ता असि । वरू॑थम् । स्वाहा॑ । जुषा॒णः । अ॒प्तु-राज्य॑स्य । वेतु । स्वाहा॑ ।

Word by Word

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• विश्व-रूपम्: all-formed, of universal form
• विश्व-रूपम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्वरूप (प्रातिपदिक)

• विश्वेषाम्: of all
• विश्वेषाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• समित्: kindling-stick, fuel (for fire)
• समित्: Kartā (सम्बन्ध-विशेषणम्) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• तनू-कृद्भ्यः: to/for (or: from) the body-makers, those who fashion the body
• तनू-कृद्भ्यः: Sampradāna (द्वेषः-अपाकरणे) / Apādāna (विभक्त्यर्थ-सम्भवः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: तनूकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ + कृत्)

• द्वेषोभ्यः: from hatreds, from hostile forces
• द्वेषोभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक)

• अन्य-कृतेभ्यः: from those made by others, from alien-made (evils)
• अन्य-कृतेभ्यः: Apādāna
• Type: Adjective
• Root: अन्यकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ + क्त)

• उरु: broad, wide, ample
• उरु: विशेषण (वरूथस्य)
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• यन्ता: restrainer, controller
• यन्ता: Kartā (असि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: यन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; यम् + तृच्)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• वरूथम्: protection, shelter, defense
• वरूथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वरूथ (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (ritual exclamation)
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/उद्गार)

• जुषाणः: accepting, being pleased
• जुषाणः: Kartā (वेतु इत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: जुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त; शानच्)

• अप्तु: the active/efficient one (ap-tu), the accomplisher
• अप्तु: Kartā (जुषाणः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अप्तु (प्रातिपदिक)

• राज्यस्य: of sovereignty, of kingship
• राज्यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)

• वेतु: may he obtain / may it come
• वेतु: —
• Type: Verb
• Root: विद्/वेत् (धातु; ‘to obtain/find/win’)

• स्वाहा: svāhā
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/उद्गार)

Entities Mentioned

• Soma
• Viśve Devāḥ (All Gods)
• Agni (as jyotis/samit function)