Shukla Yajur Veda — Adhyaya 38, Mantra 26
Rishi: Unspecified/ritual tradition
Devata: Indra (as recipient/patron of the graha)
Chandas: Jagatī-like (11-syllable cadence) though used as yajus in Saṃhitā setting
Samhita Patha (Devanagari)
याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी याव॑च्च स॒प्त सिन्ध॑वो वितस्थि॒रे । तव॑न्तमिन्द्र ते॒ ग्रह॑मू॒र्जा गृ॑ह्णा॒म्यक्षि॑तं॒ मयि॑ गृह्णा॒म्यक्षि॑तम्
Transliteration
yā́vatī dyā́vāpr̥thivī́ yā́vac ca saptá síndhavo vitasthiré | tā́vantam indra té gráham ū́rjā́ gr̥hṇāmy ákṣitaṃ máyī gr̥hṇāmy ákṣitam
Translation
जितनी दूर तक द्यावा-पृथिवी फैली हैं, और जितनी दूर तक सप्त-सिन्धु विस्तृत हुए हैं—उतना विशाल, हे इन्द्र, तेरा यह ग्रह (पान) मैं ऊर्जासहित ग्रहण करता हूँ; अक्षय मैं ग्रहण करता हूँ—अक्षय मेरे भीतर।
Padapatha (Word Analysis)
यावती । द्यावा-पृथिवी । यावत् । च । सप्त । सिन्धवः । वितस्थिरे । तावन्तम् । इन्द्र । ते । ग्रहम् । ऊर्जाः । गृह्णामि । अक्षितम् । मयि । गृह्णामि । अक्षितम् ।
Word by Word
यावतीas great as / as far as
यावती:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective (correlative)
Rootयावत् (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth (the two)
द्यावापृथिवी:
Kartā
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावापृथिवी (समास; द्यौस् + पृथिवी)
यावत्as far as / up to the extent that
यावत्:
Adhikaraṇa (परिमाण/पर्यन्त-निर्देशः)
TypeAdjective/Indeclinable-like correlative
Rootयावत् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सप्तseven
सप्त:
—
TypeNumeral
Rootसप्त
सिन्धवःrivers/streams
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
वितस्थिरेhave stood apart / have spread out
वितस्थिरे:
—
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) + वि
तवन्तम्so great / of that measure
तवन्तम्:
Karma (ग्रहस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (correlative)
Rootतावत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
—
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-शब्द)
ग्रहम्draught; Soma-cup (graha)
ग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
ऊर्जाwith strength / with nourishment
ऊर्जा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक; ‘ऊर्जस्’ से)
गृह्णामिI take / I grasp
गृह्णामि:
—
TypeVerb
Root√ग्रह्
अक्षितम्unwasted; imperishable
अक्षितम्:
Karma (ग्रहस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (past participle)
Rootअ-क्षि-त (√क्षि ‘क्षय’ + क्त; नञ्-पूर्वक)
मयिin me
मयि:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअस्मद्
गृह्णामिI take / I grasp
गृह्णामि:
—
TypeVerb
Root√ग्रह्
अक्षितम्unwasted; imperishable
अक्षितम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (past participle)
Rootअ-क्षि-त (√क्षि ‘क्षय’ + क्त; नञ्-पूर्वक)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes