Adhyaya 34 Mantra 3 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 3

Rishi: Traditionally associated with the manas-hymn lineage (often transmitted under Yājñavalkya’s Śukla tradition; specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī)

Devata: Manas (Mind), as inner light and ritual faculty

Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence of the manas-sūkta verses; refrain-based)

Samhita Patha (Devanagari)

यत्प्र॒ज्ञान॑मु॒त चेतो॒ धृति॑श्च॒ यज्ज्योति॑र॒न्तर॒मृतं॑ प्र॒जासु॑ । यस्मा॒न्न ऋ॒ते किं च॒न कर्म॑ क्रि॒यते॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु

Transliteration

yát·prajñā́nam·utá·céto·dhṛ́tiś·ca·yáj·jyótiḥ·antár·amṛ́tam·prajā́su | yásmān·na·ṛté·kíṃ·cána·kárma·kriyáte·tán·me·máṇaḥ·śivá-saṅkalpam·astu

Translation

जो प्रज्ञान है, और चेतना तथा धृति (धैर्य/स्थैर्य) भी; जो प्रजाओं के भीतर का ज्योति, अमृत (अमर तत्त्व) है; जिसके बिना कोई भी कर्म किंचित् भी नहीं किया जाता—वही मेरा मन शिव-संकल्प वाला हो।

Padapatha (Word Analysis)

यत् । प्रज्ञानम् । उत । चेतः । धृतिः । च । यत् । ज्योतिः । अन्तरम् । अमृतम् । प्रजासु । यस्मात् । न । ऋते । किम् । चन । कर्म । क्रियते । तत् । मे । मनः । शिव-सङ्कल्पम् । अस्तु ।

Word by Word

यत्that which

प्रज्ञानम्cognition, intelligence

उतand also

चेतःmind, consciousness

धृतिःsteadfastness, resolve

चand

यत्that which

ज्योतिःlight

अन्तरम्inner, within

अमृतम्immortal, deathless

प्रजासुamong the creatures/offspring

यस्मात्from which

नnot

ऋतेwithout, except

किम्anything

चनeven (at all)

कर्मact, deed

क्रियतेis done, is performed

तत्that

मेmy / for me

मनःmind

शिवसङ्कल्पम्of auspicious intention; benevolent resolve

अस्तुmay it be

Entities Mentioned

Manas (Mind)

Amṛta (the Immortal within creatures)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes