Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 29
Rishi: RV Aśvin-hymnic provenance; VS transmission under Śukla redaction
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (by length and cadence; confirm against RV source)
Samhita Patha (Devanagari)
अप्न॑स्वतीमश्विना॒ वाच॑म॒स्मे कृ॒तं नो॑ दस्रा॒ वृषणा मनी॒षाम् । अ॒द्यू॒त्येऽव॑से॒ नि ह्व॑ये वां वृ॒धे च॑ नो भवतं॒ वाज॑सातौ ॥
Transliteration
ápnasvatīm aśvinā vā́cam asmē kr̥táṃ no dasrā́ vŕ̥ṣaṇā manīṣā́m | adyū́tye’vase ní hvaye vāṃ vr̥dhé ca no bhavataṃ vā́jasātau ||
Translation
हे अश्विनौ! हमारे लिए सिद्धि-समृद्ध वाणी रचो; हे दस्र, हे वृषणौ! हमारे लिए प्रज्ञामय मनोभाव (मनीषा) रचो। दीप्तिमय सहायता के लिए मैं तुम्हें यहाँ आवाहन करता हूँ; और बल-पुरस्कार (वाजसाति) की प्राप्ति में तथा हमारी वृद्धि में तुम दोनों सहायक बनो।
Padapatha (Word Analysis)
अप्न॑स्वतीम् । अ॒श्वि॒ना॒ । वाच॑म् । अ॒स्मे इति॑ । कृ॒तम् । नः॒ । द॒स्रा॒ । वृषणा । मनी॒षाम् । अ॒द्यू॒त्ये । अव॑से । नि । ह्व॑ये । वाम् । वृ॒धे । च॒ । नः॒ । भ॒व॒त॒म् । वाज॑-सातौ ॥
Word by Word
अप्नस्वतीम्abounding in wealth/possessions
अप्नस्वतीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअप्नस्वत् (प्रातिपदिक) < अप्नस्
अश्विनाO Aśvins (dual)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
अस्मेfor us / in us
अस्मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
कृतम्made, fashioned
कृतम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
दस्राO wondrous/skillful ones
दस्रा:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootदस्र (प्रातिपदिक)
वृषणाO vigorous/bull-like ones
वृषणा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
मनीषाम्thought, insight, intention
मनीषाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
अद्यूत्येin the (time/state) of today’s shining / in today’s brightness
अद्यूत्ये:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootअद्यूत्य (प्रातिपदिक)
अवसेfor help, for protection
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
निdown, in; intensifier with the verb
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
ह्वयेI call, I invoke
ह्वये:
कर्तृ
TypeVerb
Rootह्वे (धातु)
वाम्you two
वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वृधेfor increase, for growth
वृधे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवृध् (धातु) → वृधि/वृद्धि (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
नःto us, for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भवतम्be (you two), become
भवतम्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootभू (धातु)
वाजसातौin the winning of prize/strength; in the contest for booty
वाजसातौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवाजसाति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśvinau (the Aśvins)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes