Adhyaya 33 Mantra 93 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 93

Rishi: RV seer-tradition for Indrāgnī; VS usage is pragmatic-liturgical

Devata: Indra-Agni

Chandas: Triṣṭubh (with cryptic epithet)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रा॑ग्नी अ॒पादि॒यं पूर्वागा॑त् प॒द्वती॑भ्यः । हि॒त्वी शिरो॑ जि॒ह्वया॒ वाव॑द॒च्चर॑त्त्रि॒ᳪशत्प॒दा न्य॑क्रमीत्

Transliteration

índrāgnī apā́d iyáṃ pū́rvāgāt padvátībhyaḥ | hitvī́ śíro jihváyā vā́vadac cárat triṃśát-padā ny àkramīt

Translation

इन्द्र और अग्नि—यह (शक्ति/तत्त्व) पहले जलों से, पादयुक्तों के बीच से, प्रकट हुआ। सिर को पीछे छोड़कर, जिह्वा से वह ऊँचे स्वर में बोला; चलता हुआ, ‘त्रिंशत्पदा’ (तीस-पदों वाला) नीचे की ओर कदम रखता गया।

Padapatha (Word Analysis)

इन्द्रा॑ग्नी । अ॒पात् । इ॒यम् । पू॒र्वा॒गा॒त् । प॒द्वती॑भ्यः । हि॒त्वी । शिरः॑ । जि॒ह्वया॑ । वाव॑दत् । चरत् । त्रि॒ᳪशत्-प॒दा । नि । अ॒क्र॒मी॒त् ।

Word by Word

इन्द्राग्नीIndra and Agni

अपादियम्(that which is) taken away / removed

पूर्वागात्went forth/advanced earlier

पद्वतीभ्यःto/from the footed ones (those having feet/steps)

हित्वाhaving abandoned/left

शिरःthe head

जिह्वयाwith the tongue

वावदत्spoke repeatedly / kept uttering

चरत्moving/wandering

त्रिंशत्पदाhaving thirty steps/feet

निdown/into; firmly

अक्रमीत्stepped/advanced

Entities Mentioned

Indra

Agni

Āpas (Waters)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes