Adhyaya 33 Mantra 67 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 67

Rishi: Received RV-derived Indra hymn material (traditional attribution not operational in VS rubric)

Devata: Indra (with Dyāvā-Pṛthivī imagery)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अनु॑ ते॒ शुष्मं॑ तु॒रय॑न्तमीयतुः क्षो॒णी शिशुं॒ न मा॒तरा॑ । विश्वा॑स्ते॒ स्पृध॑ः श्नथयन्त म॒न्यवे॑ वृ॒त्रं यदि॑न्द्र॒ तूर्व॑सि ॥

Transliteration

ánu te śúṣmaṃ turáyantam īyatuḥ kṣóṇī śíśuṃ na mā́tarā | víśvās te spṛ́dhaḥ śnathayanta mányave vṛtráṃ yád indra tū́rvasi ||

Translation

तेरे प्रेरक पराक्रम के पीछे वे दोनों विस्तृत माताएँ—जैसे दो माताएँ शिशु के पीछे—चलती हैं। तेरे क्रोध के लिए वे सब प्रतिद्वन्द्विताएँ चूर कर देती हैं, जब, हे इन्द्र, तू वृत्र को पराजित करता है, हे तूर्वश।

Padapatha (Word Analysis)

अनु । ते । शुष्मम् । तुरयन्तम् । ईयतुः । क्षोणी । शिशुम् । न । मातरा । विश्वाः । ते । स्पृधः । श्नथयन्त । मन्यवे । वृत्रम् । यत् । इन्द्र । तूर्वसि ।

Word by Word

अनुafter, along, following

तेof you, your

शुष्मम्might, vigor

तुरयन्तम्hastening, impelling

ईयतुःthe two went/followed

क्षोणीthe two earths/regions

शिशुम्a child, infant

नlike, as

मातरौtwo mothers

विश्वाःall

तेyour

स्पृधःrivalries, hostilities

श्नथयन्तthey crush, shatter

मन्यवेfor (your) wrath/ardor

वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)

यदिwhen/if

इन्द्रO Indra

तूर्वसिyou overcome / you are victorious

Entities Mentioned

Indra

Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)

Vṛtra

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes