Mantra 16
Rishi: To be verified by anukramaṇī for VS 33
Devata: Aditi; Agni Jātavedas
Chandas: Triṣṭubh (to be confirmed)
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वे॑षा॒मदि॑तिर्य॒ज्ञिया॑नां॒ विश्वे॑षा॒मति॑थि॒र्मानु॑षाणाम् । अ॒ग्निर्दे॒वाना॒मव॑ आवृणा॒नः सु॑मृडी॒को भ॑वतु जा॒तवे॑दाः
Transliteration
víśveṣām áditir yajñíyānām víśveṣām átithir mānúṣāṇām | agnír devā́nām áva āvṛṇānáḥ sumṛḍī́ko bhavatu jātávedāḥ
Translation
अदिति समस्त यज्ञीय शक्तियों की (आधार) है, समस्त मनुष्यों की अतिथि है। देवों की कृपा को चुनने वाला जातवेदस् अग्नि हमारे लिए सुमृडीक—अत्यन्त अनुग्रही—हो।
Padapatha (Word Analysis)
विश्वे॑षाम् । अदि॑तिः । य॒ज्ञिया॑नाम् । विश्वे॑षाम् । अति॑थिः । मानु॑षाणाम् । अ॒ग्निः । दे॒वाना॑म् । अवः । आ॒वृणा॒नः । सु॑-मृडी॒कः । भ॑वतु । जा॒त-वे॑दाः
Word by Word
विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
यज्ञियानाम्of the worshipful / sacrificial (ones)
यज्ञियानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (यज्ञ + यत्) (प्रातिपदिक)
विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
अतिथिःguest
अतिथिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
मानुषाणाम्of humans
मानुषाणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवdown; in aid/protection (as preverb)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
आवृणानःcovering; encompassing; protecting
आवृणानः:
कर्तृ (अग्निः के विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वृ (वृणोति/वृणुते) + आ (उपसर्ग); शानच् (आवृणान) (कृदन्त)
सुमृडीकःvery gracious / benevolent
सुमृडीकः:
कर्तृ-विशेषण (अग्निः)
TypeAdjective
Rootसुमृडीक (सु + मृडीक) (प्रातिपदिक)
भवतुmay (he) be
भवतु:
—
TypeVerb
Root√भू (भवति)
जातवेदाःJātavedas (Agni, knower of births/creatures)
जातवेदाः:
कर्तृ (अग्निः के समानाधिकरणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AditiA
Agni JātavedasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes