Shukla Yajur Veda — Adhyaya 3, Mantra 11
Rishi: Traditionally ascribed within the Vājasaneyin transmission (often treated as belonging to the Yājñavalkya-lineage in the Śukla-Yajurveda milieu).
Devata: Agni
Chandas: Mixed/irregular (yajus-style prose-verse); not a strict ṛgvedic metre.
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒प॒प्र॒यन्तो॑ अध्व॒रं मन्त्रं॑ वोचेमा॒ग्नये॑ । आ॒रे अ॒स्मे च॑ शृण्व॒ते
Transliteration
u̱pa̱pra̱yánto adhva̱ráṃ mántraṃ vocemāgnáye | ā̱ré a̱smé ca śṛṇva̱té
Translation
यज्ञ की ओर बढ़ते हुए हम अग्नि के लिए मंत्र उच्चारें। और जब वह सुन रहा हो, तब जो भी शत्रुत्वपूर्ण है वह हमसे दूर रहे।
Padapatha (Word Analysis)
उप-प्रयन्तः । अध्वरम् । मन्त्रम् । वोचेम । अग्नये । आरे । अस्मे इति । च । शृण्वते ।
Word by Word
उपnear, towards (prefix)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग)
प्रयन्तःgoing forth/approaching
प्रयन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√या (या गतौ) + प्र (उपसर्ग)
अध्वरम्the sacrifice (adhvara)
अध्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
मन्त्रम्a sacred formula, mantra
मन्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
वःof you / for you
वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
वोचेमmay we speak / let us utter
वोचेम:
Kartā
TypeVerb
Root√वच् (वच् परिभाषणे)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आरेafar, away
आरे:
—
TypeIndeclinable
Rootआरे (निपात/अव्यय)
अस्मेin us / among us
अस्मे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
शृण्वते(to/for him) listening; while (he) listens
शृण्वते:
Adhikaraṇa (locative absolute/qualifying)
TypeVerb (participle)
Root√श्रु (श्रु श्रवणे)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes