Shukla Yajur Veda — Adhyaya 3, Mantra 10
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi not explicitly marked in the provided excerpt)
Devata: Savitṛ; Rātrī (Indravatī); Uṣas (Indravatī); Agni; Sūrya
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre; liturgical yajus)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒जूर्दे॒वेन॑ सवि॒त्रा स॒जू रात्र्येन्द्र॑वत्या । जु॑षा॒णो अ॒ग्निर्वे॑तु॒ स्वाहा॑ । स॒जूर्दे॒वेन॑ सवि॒त्रा स॒जूरु॒षसेन्द्र॑वत्या । जु॑षा॒णः सूर्यो॑ वेतु॒ स्वाहा॑ ॥
Transliteration
sajū́r devéna savitrā́ sajū́ rā́tryéndravatīyā́ | juṣāṇó agnír vetu svā́hā | sajū́r devéna savitrā́ sajū́r uṣásendravatīyā́ | juṣāṇáḥ sū́ryo vetu svā́hā ||
Translation
देव सविता के साथ सामंजस्य में, इन्द्र-सम्पन्न रात्रि के साथ सामंजस्य में—अनुग्रहीत होकर अग्नि आगे बढ़े: स्वाहा! देव सविता के साथ सामंजस्य में, इन्द्र-सम्पन्न उषा के साथ सामंजस्य में—अनुग्रहीत होकर सूर्य आगे बढ़े: स्वाहा!
Padapatha (Word Analysis)
स॒जूः । दे॒वेन॑ । स॒वि॒त्रा । स॒जूः । रा॒त्र्या । इन्द्र॑वत्या । जु॑षा॒णः । अ॒ग्निः । वे॑तु । स्वाहा॑ ।
स॒जूः । दे॒वेन॑ । स॒वि॒त्रा । स॒जूः । उ॒षसा॑ । इन्द्र॑वत्या । जु॑षा॒णः । सूर्यः॑ । वे॑तु । स्वाहा॑ ।
Word by Word
स॒जूःtogether, in concord
स॒जूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजू (अव्यय-प्रातिपदिक; ‘सह’ + ‘जू/जु’ भाव) अथवा निपात
दे॒वेन॑with the god
दे॒वेन॑:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव
सवि॒त्राwith Savitṛ
सवि॒त्रा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसवितृ
स॒जूtogether
स॒जू:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजू (अव्यय)
रात्र्याwith Night
रात्र्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरात्रि
इन्द्रवत्याaccompanied by Indra
इन्द्रवत्या:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootइन्द्रवत् (इन्द्र + वत्)
जु॑षा॒णःaccepting, being pleased
जु॑षा॒णः:
Kartā
TypeVerb
Rootजुष्
अ॒ग्निःAgni
अ॒ग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि
वे॑तुmay (he) come/approach
वे॑तु:
Kartā
TypeVerb
Rootवा (वे/वाति) / √वा ‘to blow; to move’ (वैदिक: ‘to come/approach’)
स्वाहा॑svāhā (oblation-call)
स्वाहा॑:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात)
स॒जूःtogether
स॒जूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजू (अव्यय)
दे॒वेन॑with the god
दे॒वेन॑:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव
सवि॒त्राwith Savitṛ
सवि॒त्रा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसवितृ
स॒जूःtogether
स॒जूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजू (अव्यय)
उ॒षसाwith Dawn
उ॒षसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउषस्
इन्द्रवत्याaccompanied by Indra
इन्द्रवत्या:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootइन्द्रवत्
जु॑षा॒णःaccepting, being pleased
जु॑षा॒णः:
Kartā
TypeVerb
Rootजुष्
सूर्यःSūrya
सूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर्य
वे॑तुmay (he) come/approach
वे॑तु:
Kartā
TypeVerb
Rootवा (वैदिक प्रयोग)
स्वाहा॑svāhā
स्वाहा॑:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
Entities Mentioned
S
SavitṛR
Rātrī (Indravatī)U
Uṣas (Indravatī)A
AgniS
SūryaI
Indra (by epithet indravatī)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes