Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 28, Mantra 39

Rishi: Yājñavalkya-tradition (general attribution)
Devata: Indra; auxiliary goddess-form(s): Ūrjāhutī (and the milking abundance imagery)
Chandas: Paṅkti

दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॑ सु॒दु॒घे॒ पय॒सेन्द्रं॑ वयो॒धसं॑ दे॒वी दे॒वम॑वर्धताम् । प॒ङ्क्त्या छन्द॑सेन्द्रि॒यᳪ शु॒क्रमिन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒ यज॑

devī́ ūrjāhutī́ dúghe sudúghe páyasā índraṃ vayo̱dhásaṃ devī́ devám avardhatām | paṅktyā́ chándasendriyáṃ śukrám índre̱ vayo̱ dádhad vasuváne vasudhéyasya vītā́ṃ yája

देवी ऊर्जाहुती—दुहने वाली, सुदुहने वाली—दूध से (पोषण देती हुई)—बल (वयस्) प्रदान करने वाली—वे दिव्य देवियाँ इन्द्र को बढ़ाएँ। पङ्क्ति छन्द से (मैं) इन्द्र का इन्द्रिय-बल स्थापित करता हूँ; इन्द्र में शुक्ल/शुक्र (तेज, दीप्ति), वह वयस्, धारण करता हूँ। वसुओं के अर्जन में, वसुधेय (धन-स्थापन) के हेतु, वे (देवियाँ) यहाँ आएँ और यज्ञ-भाग का आस्वादन करें—यज।

दे॒वी । ऊ॒र्जा॒हु॒ती॒ । दुघे॑ । सु॒दु॒घे॒ । पय॑सा । इन्द्र॑म् । व॒यो॒धसम् । दे॒वी । दे॒वम् । अ॒व॒र्ध॒ता॒म् । प॒ङ्क्त्या । छन्द॑सा । इ॒न्द्रि॒यम् । शु॒क्रम् । इन्द्रे॑ । व॒यः । दध॑त् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । वी॒ता॒म् । यज॑

देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
ऊर्जाwith nourishment/strength
ऊर्जा:
करण
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक) < ऊर्ज्/ऊर्जस्
आहुतिःthe oblation
आहुतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक) < आ-हु (धातु)
दुघेmilks/yields
दुघे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
सुदुघेO well-milking (one)
सुदुघे:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-दुघ (प्रातिपदिक) < दुह्
पयसाwith milk
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्the giver/supporter of vital power
वयोधसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक) = वयस्+धस्
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवर्धताम्may (she) increase/prosper
अवर्धताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) + अव-
पङ्क्त्याwith the Paṅkti (metre)
पङ्क्त्या:
करण
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
छन्दसाwith the metre
छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vital power, faculty
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
शुक्रम्bright, pure
शुक्रम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin/for Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvitality, strength
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त)
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक) = वसु+वन
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal/treasure
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वीताम्obtained/accepted
वीताम्:
कर्म
TypeVerb
Rootवी (धातु) / वा (धातु) → वीत (कृदन्त)
यजworship/sacrifice
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
I
Indra
Ū
Ūrjāhutī (Deified Nourishment-Oblation)
V
Vasus