Shukla Yajur Veda — Adhyaya 25, Mantra 40
Rishi: Aśvamedha tradition
Devata: Brahman (as repairing power) and the Aśva as recipient of appeasement
Chandas: Yajus (rhythmic prose)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्ण्या॑ वा॒ कश॑या वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि
Transliteration
yát te sā̱dé máhasā śū́kr̥tasya pārṣṇyā́ vā káśayā vā tutóda | sru̱céva tā́ havíṣo adhvaréṣu sárvā tā́ te bráhmaṇā sūdayāmi
Translation
हे अश्व! जब तू बैठा, तब महाबल से प्रेरित (तेरे) जिस अंग को एड़ी से या चाबुक से चोट लगी—उन सब (पीड़ाओं) को मैं यज्ञों में हवि के लिए स्रुचि (करछी) की भाँति, ब्रह्म-शक्ति से तेरे लिए सम्यक् व्यवस्थित और शान्त करता हूँ।
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ते । सादे । महसाः । शूकृतस्य । पार्ष्ण्या । वा । कशया । वा । तुतोद । स्रुचा-इव । ताः । हविषः । अध्वरेषु । सर्वाः । ताः । ते । ब्रह्मणा । सूदयामि
Word by Word
यत्whatever (that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सादेon the seat / at the sitting-place
सादे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसाद (प्रातिपदिक; ‘आसन/पीठ/साद’ इत्यर्थे)
महसाby (your) greatness / by might
महसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
शूकृतस्यof the goad/impulse that has been made (i.e., of the made spur)
शूकृतस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootशूकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; शू + कृ)
पार्ष्ण्याwith the heel
पार्ष्ण्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपार्ष्णि (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
कशयाwith a whip
कशया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकशा (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
तुतोदhas struck / has prodded
तुतोद:
Kartā
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
स्रुचाwith the ladle
स्रुचा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक)
इवas if / like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
ताःthose (things)
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हविषःof the oblation
हविषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अध्वरेषुin the sacrifices
अध्वरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
ताःthose
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्मणाwith sacred utterance / with prayer
ब्रह्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
सूदयामिI soothe / I set right / I make favorable
सूदयामि:
Kartā
TypeVerb
Rootसूद् (धातु; ‘प्रेरणे/प्रसादने’)
Entities Mentioned
B
Brahman (as brahma-śakti / sacred power)A
Aśva (sacrificial horse)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes