Shukla Yajur Veda — Adhyaya 25, Mantra 12
Rishi: As in the Hiraṇyagarbha sequence (traditional attributions vary).
Devata: Prajāpati (Hiraṇyagarbha/‘Ka’).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
यस्म्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रᳪ र॒सया॑ स॒हाहुः । यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
Transliteration
yásyemé himávanto mahitvá yásya samudráṃ rasáyā sahā́huḥ | yásyemā́ḥ pradíśo yásya bāhū́ kásmai devā́ya havíṣā vidhema
Translation
जिसकी महिमा ये हिमवंत पर्वत हैं; जिसका समुद्र को रस सहित कहते हैं। जिसकी ये दिशाएँ हैं, जिसके ये बाहु हैं—हम किस देव को हवि द्वारा यजन करें?
Padapatha (Word Analysis)
यस्य॑ । इ॒मे । हि॒मव॑न्तः । म॒हि॒त्वा । यस्य॑ । स॒मु॒द्रम् । र॒सया॑ । स॒ह । आ॒हुः । यस्य॑ । इ॒माः । प्र॒दिशः॑ । यस्य॑ । बा॒हू । कस्मै॑ । दे॒वाय॑ । ह॒विषा॑ । वि॒धे॒म
Word by Word
यस्यof whom/whose
यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
कर्तृ (of ‘आहुः’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
हिमवन्तःHimavān mountains
हिमवन्तः:
कर्तृ (apposition to ‘इमे’)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
महित्वाby (his) greatness/majesty
महित्वा:
करण (means/with greatness)
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; भाववाचक)
यस्यof whom
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
कर्म (object of ‘आहुः’)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
रसयाwith the (river) Rasā
रसया:
करण (with/along with Rasa)
TypeNoun
Rootरसा (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह
आहुःthey have said/call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह् (धातु) / ब्रू (अर्थे ‘कथने’), परस्मैपदम्
यस्यof whom
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
कर्तृ (of implied ‘सन्ति/भवन्ति’ or in apposition)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रदिशःthe directions/quarters
प्रदिशः:
कर्तृ/अधिकारण (directions as loci)
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बाहू(two) arms
बाहू:
कर्तृ/सम्बन्ध (as ‘his two arms’)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
कस्मैto which (god)?
कस्मै:
सम्प्रदान (recipient)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायto the god
देवाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण (instrument: with oblation)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer/serve/perform (worship)
विधेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) + वि (उपसर्ग)
Entities Mentioned
P
Prajāpati (Hiraṇyagarbha/Ka)D
Dik-devatāḥ (Deities of the quarters, implicitly)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes