Mantra 50
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi not marked in the input)
Devata: Uṣas (dual), Aśvinau, Sarasvatī, with Indra (sutrāman)
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre in this transmission)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वी उ॒षासा॑व॒श्विना॑ सु॒त्रामेन्द्रे॒ सर॑स्वती । बलं॒ न वाच॑मा॒स्य॒ उ॒षाभ्यां॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
Transliteration
devī uṣāsā́v aśvínā sutrā́m índre sárasvatī | bálaṃ ná vā́cam āsyè uṣā́bhyāṃ dadhur indríyaṃ vasuváne vasudhèyasyá vyantu yája
Translation
देवी उषाएँ, अश्विनौ, सुत्रामा इन्द्र तथा सरस्वती—मुख में वाणी जैसे बल है—उषाओं के द्वारा उन्होंने इन्द्रिय-बल प्रदान किया है। धन-प्राप्ति में, निधि-संचय हेतु, वे उसे विस्तार दें; तू यजन कर।
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वी । उ॒षासा॑ । अ॒श्विना॑ । सु॒त्राम् । इन्द्रे॒ । सर॑स्वती । बल॑म् । न । वाच॑म् । आ॒स्ये॑ । उ॒षाभ्या॑म् । दधुः । इ॒न्द्रि॒यम् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । व्यन्तु॑ । यज॑
Word by Word
देवीthe goddess
देवी:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
उषासाthe two Dawns
उषासा:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अवश्विनाthe two Aśvins
अवश्विना:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
सुत्रामाthe good-protector
सुत्रामा:
Kartā
TypeAdjective
Rootसुत्रामन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
वाचम्speech
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
आस्येin the mouth
आस्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
उषाभ्याम्by/through the two Dawns
उषाभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey have placed/established
दधुः:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
इन्द्रियम्vigor, power
इन्द्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal/treasure
वसुधेयस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them blow forth/spread
व्यन्तु:
—
TypeVerb
Rootवी (धातु) + अनु (उपसर्ग) → वि-अनु (व्य्) (धातु-सम्बन्धः: ‘to blow/spread’)
यजworship/sacrifice
यज:
—
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
U
Uṣas (dual: the two Dawns)A
AśvinauS
SarasvatīI
Indra (Sutrāman)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes