Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 68
Rishi: Needs anukramaṇī confirmation
Devata: Indra (strengthened by Aśvins and Sarasvatī); Vala/Namuci as adversarial figures
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
यम॒श्विना॒ सर॑स्वती ह॒विषेन्द्र॒मव॑र्धयन् । स बि॑भेद व॒लं म॒घं नमु॑चावासु॒रे सचा॑
Transliteration
yám aśvínā sárasvatī havíṣéndram avardhayan | sá bibhēda válam mágham námucā vāsuré sacā́
Translation
जिस इन्द्र को अश्विनौ और सरस्वती ने हवि से बढ़ाया, उसी ने वल का भेदन किया और मघ (दान-समृद्धि) प्राप्त की—नमुचि के साथ, असुर-लोक में, संग-साथ।
Padapatha (Word Analysis)
यम् । अश्विना । सरस्वती । हविषा । इन्द्रम् । अवर्धयन् । सः । बिभेद । वलम् । मघम् । नमुचा । वासुरे । सचा
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypeNoun (Pronoun)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्विन् (देवता-द्विवचन-प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (देवी-प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवर्धयन्they increased / strengthened
अवर्धयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धने) + उपसर्गः अव-
सःhe
सः:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बिभेदsplit / broke
बिभेद:
क्रिया
TypeVerb
Rootभिद् (विदारणे)
वलम्Vala (the enclosure/cave; demon Vala)
वलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवल (प्रातिपदिक)
मघम्Magha (a demon/foe; ‘bounty’ as a name)
मघम्:
कर्म (अपि/समुच्चित-कर्म)
TypeNoun
Rootमघ (प्रातिपदिक)
नमुचौin/against Namuci
नमुचौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनमुचि (प्रातिपदिक)
असुरेthe Asura
असुरे:
अधिकारण (समानाधिकरण-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
सचाtogether with / in association with
सचा:
(सह/सम्बन्ध-निपातः)
TypeIndeclinable
Rootसच् (अव्यय; सहार्थे) / सचा (निपात)
Entities Mentioned
I
IndraA
AśvinsS
SarasvatīV
ValaN
NamuciRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes