Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 58
Rishi: Uncertain without anukramaṇī; Soma-liturgical stratum.
Devata: Sarasvatī; Aśvins; Indra (as beneficiary/axis of indriya)
Chandas: To be verified by metrical count.
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒जुह्वा॑ना॒ सर॑स्व॒तीन्द्रा॑येन्द्रि॒याणि॑ वी॒र्य॒म् । इडा॑भिर॒श्विना॒विष॒ᳪ समूर्ज॒ᳪ सᳪ र॒यिं द॑धुः
Transliteration
ājúhvānā sárasvatī́ndrāyéndriyā́ṇi vīryàm | íḍābhir aśvínā víṣaṁ samū́rjaṁ sáṁ rayíṁ dadhúḥ ||
Translation
आह्वान करती हुई सरस्वती ने इन्द्र के लिए इन्द्रिय-शक्तियाँ और वीर्य स्थापित किया। और अश्विनौ ने इडा-आहुतियों के साथ सर्वव्यापी सार-तत्त्व, रस तथा धन को एक साथ धारण कराया।
Padapatha (Word Analysis)
आ॒-जुह्वा॑नाः । सर॑स्वती । इन्द्रा॑य । इन्द्रि॒याणि॑ । वी॒र्य॒म् । इडा॑भिः । अ॒श्विना॑ । वि॒षम् । सम्-ऊर्ज॑म् । सम् । र॒यिम् । द॒धुः
Word by Word
आ॒जुह्वा॑नाःinvoking / calling upon
आ॒जुह्वा॑नाः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootआ-√हु (जुहोति) / आहु (प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक) → आजुह्वान
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra / to Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रियाणिpowers, faculties
इन्द्रियाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
वीर्यम्strength, valor
वीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
इडाभिःwith/through the Iḍās (invocations/offerings)
इडाभिः:
करण
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
अश्विनौthe Aśvins (twin gods)
अश्विनौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
विषम्poison
विषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
ऊर्जम्nourishing strength, vigor
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
रयिम्wealth, abundance
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
दधुःthey placed / bestowed
दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
Entities Mentioned
S
SarasvatīI
IndraA
AśvinsI
IḍāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes