Mantra 22
Rishi: Vājasaneyin tradition
Devata: Āpaḥ and Agni (sequence: waters → Agni)
Chandas: Yajus-formula with ṛgvedic-style cadence
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒पो अ॒द्यान्व॑चारिष॒ᳪ रसे॑न॒ सम॑सृक्ष्महि । पय॑स्वानग्न॒ आऽग॑मं॒ तं मा॒ सᳪ सृ॑ज॒ वर्च॑सा प्र॒जया॑ च॒ धने॑न च
Transliteration
ápo adyā́nv acāriṣaṃ rásena sámasṛkṣmahi | páyasvān agne ā́ ’gamaṃ táṃ mā sáṃ sṛja várcasā prajā́yā ca dhánena ca
Translation
आज मैंने इन आपः (जल) का अनुगमन किया है; उनके रस से हम संयुक्त हुए हैं। पोषण-सम्पन्न अग्नि के पास मैं आया हूँ; मुझे तेज (वर्चस्) से, प्रजा से और धन से संयुक्त कर।
Padapatha (Word Analysis)
अपः । अद्य । अन्व्-अचारिषम् । रसेन । सम् । असृक्ष्महि । पयस्वान् । अग्ने । आ । अगमम् । तम् । मा । सम् । सृज । वर्चसा । प्रजया । च । धनेन । च
Word by Word
अ॒पःwaters
अ॒पः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अ॒द्यtoday/now
अ॒द्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
अनुafter, along
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
अ॑चारिषम्I have gone/moved
अ॑चारिषम्:
Kartā
TypeVerb
Rootचर्
रसे॑नwith sap/essence
रसे॑न:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अ॑सृक्ष्महिwe have united/let flow together
अ॑सृक्ष्महि:
Kartā
TypeVerb
Rootसृज्
पय॑स्वान्abounding in milk/refreshment
पय॑स्वान्:
—
TypeAdjective
Rootपयस्वत् (प्रातिपदिक) / पयस्
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
गमम्come!
गमम्:
—
TypeVerb
Rootगम्
तम्him/that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
माfor me / my
मा:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) / मा (एन्क्लिटिक)
सम्together, fully
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
सृजunite/attach; bestow
सृज:
—
TypeVerb
Rootसृज्
वर्च॑साwith radiance/splendour
वर्च॑सा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
प्र॒जया॑with offspring/progeny
प्र॒जया॑:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
धने॑नwith wealth
धने॑न:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes