Adhyaya 19 Mantra 93 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Mantra 93

Rishi: Traditionally affiliated with the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (individual ṛṣi attribution uncertain for this mantra-unit).

Devata: Aśvins; Sarasvatī; Indra (by form/identification).

Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence in prose-verse; to be metrically verified.

Samhita Patha (Devanagari)

अङ्गा॑न्या॒त्मन् भि॒षजा॒ तद॒श्विना॒त्मान॒मङ्गै॒: सम॑धा॒त् सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य रू॒पᳪ श॒तमा॑न॒मायु॑श्च॒न्द्रेण॒ ज्योति॑र॒मृतं॒ दधा॑नाः

Transliteration

aṅgā́ny ātmán bhiṣájā́ tád aśvínātmā́nam aṅgáiḥ sámadhāt sárasvatī | índrasya rūpáṃ śatámānam ā́yuś candréṇa jyótir amṛtáṃ dádhānāḥ

Translation

हे आत्मन्! जिन अंगों को वैद्य अश्विनौ ने पुनः स्थापित किया, उन अंगों सहित सरस्वती ने आत्मा को सम्यक् जोड़ दिया। इन्द्र का रूप धारण करके और शतगुणित पूर्ण आयु को धारण करते हुए, वे चन्द्र के साथ ज्योति—अमृत तत्त्व—को स्थापित करते हैं।

Padapatha (Word Analysis)

अङ्गा॑नि । आ॒त्मन् । भि॒षजा॑ । तत् । अ॒श्विना॑ । आ॒त्मान॑म् । अङ्गैः॑ । सम्-आ॑-धा॒त् । सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य । रू॒पम् । श॒त-मा॑नम् । आयुः॑ । च॒न्द्रेण॑ । ज्योतिः॑ । अ॒मृत॑म् । दधा॑नाः

Word by Word

अङ्गानिlimbs

आत्मन्O self

भिषजाby the physician/healer

तत्that

अश्विनाby the two Aśvins

आत्मानम्the self

अङ्गैःwith limbs

सम्together/fully

अधात्placed/put

सरस्वतीSarasvatī

इन्द्रस्यof Indra

रूपम्form

शतमानम्hundredfold/consisting of a hundred

आयुःlife-span

चन्द्रेणwith the moon / by the lunar (radiance)

ज्योतिःlight

अमृतम्immortality/nectar

दधानाःbearing/placing (they)

Entities Mentioned

Aśvins

Sarasvatī

Indra

Candra (Moon)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary