Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 66
Rishi: Verify in Vājasaneyin anukramaṇī for VS 19.66.
Devata: Agni (Kavyavāhana) with Pitṛs as secondary recipients
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (confirm by scan; long pādas with participial construction).
Samhita Patha (Devanagari)
त्वम॑ग्न ईडि॒तः क॑व्यवाह॒नावा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वी । प्रादा॑ः पि॒तृभ्य॑ः स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीᳪषि॑
Transliteration
tvám agna īḍitáḥ kavyavāhanāvā́ḍ havyā́ni surabhī́ṇi kṛtvī́ | prā́dāḥ pitṛ́bhyaḥ svadháyā te ákṣann áddhi tváṃ deva práyatā havī́ṃṣi
Translation
हे अग्नि! तू स्तुत्य, कव्यवाहन होकर सुगन्धित करके हव्यों को वहन करता है। तूने स्वधा सहित उन्हें पितरों को प्रदान किया; उन्होंने भक्षण किया। हे देव! तू भी प्रस्तुत किए गए हविष्यों का भक्षण कर।
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । अग्ने । ईडितः । कव्य-वाहन । अवाट् । हव्यानि । सुरभीणि । कृत्वि । प्र । अदाः । पितृभ्यः । स्वधया । ते । अक्षन् । अद्धि । त्वम् । देव । प्रयता । हवींषि
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ईडितःpraised
ईडितः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootईड् (धातु) → ईडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
कव्यवाहनO carrier of the oblation to the Fathers (kavya)
कव्यवाहन:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootकव्य-वाहन (समास-प्रातिपदिक)
आवाट्carry (hither)!
आवाट्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/वा (धातु; वैदिक रूप) → आवाट्
हव्यानिoblations
हव्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
सुरभीणिfragrant
सुरभीणि:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुरभि (प्रातिपदिक) → सुरभीण (विशेषण)
कृत्विhaving made
कृत्वि:
क्रियाविशेषण
TypeGerund
Rootकृ (धातु) → कृत्वि (क्त्वा-प्रत्ययान्त; वैदिक रूप)
प्रादाःyou gave forth / you presented
प्रादाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
पितृभ्यःto the Fathers
पितृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
स्वधयाwith svadhā (ancestral offering-formula/food)
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अक्षन्they ate
अक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
अद्धिeat!
अद्धि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रयताwell-prepared
प्रयता:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-यत (धातु) → प्रयत (कृदन्त/विशेषण)
हवीँषिoblations
हवीँषि:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Kavyavāhana)P
Pitṛs (Fathers)S
SvadhāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes