Mantra 33
Rishi: Traditionally attributed within Soma-hymnic strata; in VS usage treated as Adhvaryu-formula (yajus) rather than a fixed ṛṣi-citation.
Devata: Soma (with associated invocations of Sarasvatī, Aśvins, Indra, Agni).
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like yajus-prose with metrical cadence; to be verified per pada-count tradition.
Samhita Patha (Devanagari)
यस्ते॒ रस॒: सम्भृ॑त॒ ओष॑धीषु॒ सोम॑स्य॒ शुष्म॒: सुर॑या सु॒तस्य॑ । तेन॑ जिन्व॒ यज॑मानं॒ मदे॑न॒ सर॑स्वतीम॒श्विना॒विन्द्र॑म॒ग्निम्
Transliteration
yás te rásaḥ sámbhṛta óṣadhīṣu sómasya śúṣmaḥ súrayā sutásya | téna jinva yájāmānaṃ mádena sárasvatīm aśvínāv índram agním ||
Translation
तेरा जो रस औषधियों में संचित है, और सुरा के साथ निचोड़े गए सोम का जो शुष्म (वीर्य) है—उसी से, उसके मद (उत्साह) द्वारा, यजमान को प्रफुल्लित कर; तथा सरस्वती, अश्विनौ, इन्द्र और अग्नि को भी (प्रेरित/पुष्ट) कर।
Padapatha (Word Analysis)
यः । ते । रसः । सम्भृतः । ओषधीषु । सोमस्य । शुष्मः । सुरया । सुतस्य । तेन । जिन्व । यजमानम् । मदेन । सरस्वतीम् । अश्विनौ । इन्द्रम् । अग्निम् ।
Word by Word
यःwho (he)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रसःsap, essence
रसः:
Kartā
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
सम्भृतःcollected, gathered
सम्भृतः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootसम्-√भृ (भृञ्) → सम्भृत (कृदन्त-भूतकृदन्त)
ओषधीषुin the herbs/plants
ओषधीषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
शुष्मःvigor, strength
शुष्मः:
Kartā
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
सुरयाwith surā (liquor)
सुरया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
सुतस्यof the pressed/expressed (drink)
सुतस्य:
Adhikaraṇa
TypeParticiple (Adjective)
Root√सु (सुञ्) → सुत (कृदन्त) / अथवा ‘सुत’ (प्रातिपदिक)
तेनwith that
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जिन्वinvigorate, gladden
जिन्व:
Kriyā
TypeVerb
Root√जिव्/√जिन्व् (जिन्वति)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
मदेनwith exhilaration/joy
मदेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karma
TypeNoun (Deity)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
अश्विनौthe Aśvins
अश्विनौ:
Karma
TypeNoun (Dual Deity)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun (Deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun (Deity)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SomaS
SarasvatīA
AśvinsI
IndraA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes